{"id":73178,"date":"2025-09-02T19:57:51","date_gmt":"2025-09-02T19:57:51","guid":{"rendered":"https:\/\/permbledhja.com\/?p=73178"},"modified":"2025-09-02T19:57:51","modified_gmt":"2025-09-02T19:57:51","slug":"carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/","title":{"rendered":"Carl Patsch, Instituti i Ballkanit n\u00eb Sarajev\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjet shqiptare"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Shkuran: Kurt Gostentschnigg<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ky artikull \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej rezultateve t\u00eb projektit \u201cAlbanologjia austro-hungareze 1867\u20131918 \u2013 nj\u00eb rast i imperializmit kulturor?\u201d, t\u00eb kryer p\u00ebrgjat\u00eb viteve 2014\u20132017 n\u00eb Institutin e Historis\u00eb, dega e Historis\u00eb dhe Antropologjis\u00eb s\u00eb Europ\u00ebs Juglindore, t\u00eb Universitetit t\u00eb Gracit n\u00eb Austri.<a id=\"_ftnref1\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>\u00a0Fryt i k\u00ebtij projekti \u00ebsht\u00eb botimi i monografis\u00eb me titull \u201cWissenschaft im Spannungsfeld von Politik und Milit\u00e4r. Die \u00f6sterreichisch-ungarische Albanologie 1867-1918\u201c<a id=\"_ftnref2\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0(\u201cShkenca n\u00eb fush\u00ebn e tensionit mes politik\u00ebs dhe ushtris\u00eb. Albanologjia austro\u2013hungareze 1867\u20131918\u201c), n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb paraqiten t\u00eb gjith\u00eb aktor\u00ebt individual\u00eb dhe kolektiv\u00eb t\u00eb kat\u00ebr fushave relevante \u2013 albanologji, politik\u00eb, ushtri dhe austrofil\u00eb shqiptar\u00eb, analizohen q\u00ebndrimet dhe motivet e tyre, duke aplikuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim konceptet ky\u00e7e t\u00eb teoris\u00eb s\u00eb fush\u00ebs t\u00eb Pierre Bourdieu-s, t\u00eb gjitha k\u00ebto n\u00eb kuadrin e marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb Austro-Hungaris\u00eb me shqiptar\u00ebt dhe Shqip\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Muzeu Komb\u00ebtar n\u00eb Sarajev\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Me nism\u00ebn e ministrit t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb Financave Benj\u00e1min von K\u00e1llay, n\u00eb vitin 1885 u themelua Shoqata e muzeut p\u00ebr Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00ebn, e cila kishte detyr\u00ebn t\u00eb grumbullonte kryesisht objekte etnografike dhe arkeologjike p\u00ebr fondin e ardhsh\u00ebm muzeal dhe t\u00eb merrej me parakushtet e nevojshme organizative p\u00ebr themelimin e muzeut.<a id=\"_ftnref3\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn3\">[3]<\/a>\u00a0Muzeu u hap m\u00eb 1 shkurt 1888 me statusin e institucionit shtet\u00ebror. Funksionin e drejtorit t\u00eb muzeut e kryente\u00a0<a href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Konstantin_H%C3%B6rmann&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Konstantin H\u00f6rmann<\/a>, kryetar i seksionit n\u00eb departamentin administrativ t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb landit Bosnj\u00eb dhe Hercegovin\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, dy vjet m\u00eb par\u00eb, m\u00eb 1886 qeveria e landit kishte em\u00ebruar kustos-in<a id=\"_ftnref4\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn4\">[4]<\/a>\u00a0dhe arkeologun \u0106iro Truhelka p\u00ebr fondin e koleksionit t\u00eb arkeologjis\u00eb dhe historis\u00eb s\u00eb artit, balsamuesin Edmund Zelebor p\u00ebr pjes\u00ebt e shkencave t\u00eb natyr\u00ebs si dhe, m\u00eb 1887 ornitologun Othmar Reiser si kustos p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn fush\u00eb. Drejtori i minier\u00ebs s\u00eb landit Wenzel Radimsk\u00fd m\u00eb 1886 ishte ngarkuar me ngritjen e nj\u00eb koleksioni mineralogjiko-gjeologjik.<\/p>\n<div class=\"mandeta-ad mandeta-ad-tag_inarticle2\">\n<div><\/div>\n<\/div>\n<p>Muzeu u pajis me nj\u00eb bibliotek\u00eb shkencore dhe botonte \u00e7do tre muaj n\u00eb gjuh\u00ebn boshnjake revist\u00ebn e tij \u201cGlasnik zemaljskog muzeja za Bosnu i Herzegovinu\u201d. Nga viti 1893 deri m\u00eb 1916 botohej jo periodikisht n\u00eb gjuh\u00ebn gjermane \u201cWissenschaftliche Mittheilungen aus Bosnien und der Hercegovina\u201d, revist\u00eb e cila sh\u00ebrbente p\u00ebr informimin e partner\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb austro-hungarez\u00eb dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb t\u00eb muzeut. Krijimi dhe pasurimi i suksessh\u00ebm i koleksionit t\u00eb objekteve greko-romak t\u00eb muzeut i detyrohet Carl Patsch-it, i cili m\u00eb 1898 u caktua si kustos i Muzeut Komb\u00ebtar t\u00eb Sarajev\u00ebs. Muzeu dhe politika austro-hungareze mund t\u00eb t\u00ebrhiqnin m\u00eb shum\u00eb v\u00ebmendjen e publikut evropian n\u00ebp\u00ebrmjet g\u00ebrmimeve dhe gjetjeve t\u00eb objekteve prehistorike dhe antike sesa prej atyre t\u00eb periudh\u00ebs mesjetare boshnjake<a id=\"_ftnref5\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn5\">[5]<\/a>.<\/p>\n<p>Muzeu Komb\u00ebtar n\u00ebn drejtimin e Patsch-it mori pjes\u00eb n\u00eb aktivitete t\u00eb shumta jasht\u00eb kufijve t\u00eb landit dhe vler\u00ebsimi\u00a0 i bot\u00ebs s\u00eb specialist\u00ebve mbi pun\u00ebn e tij qe pozitiv. Ai kishte nj\u00eb shk\u00ebmbim shkencor me specialist\u00eb t\u00eb vendeve t\u00eb tjera t\u00eb Evrop\u00ebs dhe pjes\u00ebrisht edhe me ata amerikan\u00eb.<a id=\"_ftnref6\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn6\">[6]<\/a>\u00a0\u00a0P\u00ebr k\u00ebt\u00eb d\u00ebshmon edhe korrespondenca e gjall\u00eb e Patsch-it me arkeolog\u00eb, historian\u00eb dhe shkenc\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb me em\u00ebr, t\u00eb cil\u00ebt shfaq\u00ebn interes t\u00eb madh p\u00ebr muzeun, botimet e tij dhe Institutin e Ballkanit. Ministri K\u00e1llay, i cili e konsideronte Muzeun Komb\u00ebtar t\u00eb Sarajev\u00ebs si projektin e tij personal, shfaqej si organizator i pun\u00ebs shkencore. Ai pati nj\u00eb ndikim t\u00eb madh mbi pun\u00ebn e muzeut, q\u00eb u manifestua n\u00eb p\u00ebrgatitjen paraprake t\u00eb p\u00ebrmbajtjes s\u00eb materialeve shkencore, nd\u00ebrhyrje n\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb holl\u00ebsishme teknike, kontrollin e t\u00eb gjith\u00eb artikujve t\u00eb revist\u00ebs \u201cGlasnik\u201d, korrigjimet e skicave t\u00eb teksteve dhe t\u00eb p\u00ebrkthimeve etj..<a id=\"_ftnref7\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn7\">[7]<\/a><\/p>\n<p><strong>Themelimi dhe veprimtaria e Institutit t\u00eb Ballkanit t\u00eb Sarajev\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1903, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb vazhdonte pun\u00ebn si \u00a0kustos n\u00eb Muzeun Komb\u00ebtar n\u00eb Sarajev\u00eb, Carl Patsch u b\u00eb nism\u00ebtari i themelimit t\u00eb \u201cInstitutit p\u00ebr K\u00ebrkime Ballkanike\u201c, i em\u00ebrtuar shkurt si \u201cInstituti i Ballkanit\u201c. Ai e themeloi k\u00ebt\u00eb institut m\u00eb 1904 me p\u00ebrkrahjen e ministrit t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb Financave Stephan Buri\u00e1n dhe e drejtoi at\u00eb n\u00eb vijim.\u00a0<a id=\"_ftnref8\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn8\">[8]<\/a>\u00a0Njohja zyrtare e themelimit t\u00eb Institutit u b\u00eb m\u00eb 5 janar 1908 me an\u00ebn e \u00a0dekretit t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb P\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb Financave si autoriteti m\u00eb i lart\u00eb administrativ p\u00ebr Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00ebn.<a id=\"_ftnref9\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn9\">[9]<\/a>Synimi i Patsch-it ishte rigjall\u00ebrimi i studimeve albanologjike t\u00eb l\u00ebna pak pas dore n\u00eb Austro-Hungari q\u00eb nga koha e Johann Georg von Hahn-it dhe Gustav Meyer-it. Deri m\u00eb 1915 personeli i institutit p\u00ebrb\u00ebhej vet\u00ebm nga dy persona: drejtori Patsch dhe sekretari i tij Vladimir \u0106orovi\u0107<a id=\"_ftnref10\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn10\">[10]<\/a>. Vet\u00ebm me fillimin e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, Vjena zyrtare mori n\u00eb konsiderat\u00eb d\u00ebshirat e tij p\u00ebr zgjerimin e ekipit t\u00eb institutit.<a id=\"_ftnref11\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn11\">[11]<\/a><\/p>\n<p>Menj\u00ebher\u00eb pas themelimit t\u00eb Institutit t\u00eb Ballkanit, Patsch krijoi nj\u00eb koleksion t\u00eb punimeve t\u00eb titulluar \u201cZur Kunde der Balkanhalbinsel\u201c(ZKdBHI) p\u00ebr t\u00eb cilin m\u00eb 1904 iu lut p\u00ebr ndihm\u00eb Konstantin Jire\u010dek-ut, protokollist n\u00eb Komisionit e Ballkanit n\u00eb Vjen\u00eb. P\u00ebrgjigja ishte refuzuese, n\u00ebn arsyetimin vijues:\u00a0<em>\u201cMund\u00ebsia e nj\u00eb ndihme p\u00ebr koleksionin Tuaj \u201cZur Kunde der Balkanhalbinsel\u201d nga ana e Akademis\u00eb Perandorake t\u00eb Shkencave \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i vog\u00ebl. Nj\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi \u00ebsht\u00eb se, sipas programit t\u00eb deklaruar nga Ju, punimet shkencore i p\u00ebrkasin seksionit t\u00eb t\u00eb dyja klasave t\u00eb akademis\u00eb. Klasa filologjiko-historike ka ndalur t\u00eb gjitha subvencionet deri n\u00eb p\u00ebrfundimin tjet\u00ebr t\u00eb llogaris\u00eb, madje mungojn\u00eb edhe parat\u00eb p\u00ebr nd\u00ebrmarrjet e shoqat\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb akademive. Gjithashtu parat\u00eb e fondacionit Treidl p\u00ebr Komisionin e Ballkanit jan\u00eb pak\u00ebsuar dhe shmangia e v\u00ebshtir\u00ebsive mund\u00ebsohet vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet vonimit t\u00eb shtypjes s\u00eb shkrimeve t\u00eb komisionit.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref12\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn12\">[12]<\/a>Pas njohjes zyrtare t\u00eb Institutit t\u00eb Ballkanit Patsch iu drejtua p\u00ebrs\u00ebri Akademis\u00eb Perandorake t\u00eb Shkencave n\u00eb Vjen\u00eb me nj\u00eb shkres\u00eb q\u00eb mban dat\u00ebn 12 mars 1908, lidhur me nj\u00eb p\u00ebrkrahje:\u00a0<em>\u201c\u2026 me detyrimin jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb k\u00ebrkimet e veta dhe p\u00ebr t\u00eb botuar rezultatet e tyre, por edhe p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur dijetar\u00eb t\u00eb jasht\u00ebm n\u00eb punimet shkencore. Duke i marr\u00eb parasysh q\u00ebllimet bamir\u00ebse dhe ato patriotike, vendi i ri i studimeve me pak mjete financiare merr leje t\u2019i drejtohet akademis\u00eb s\u00eb lart\u00eb me lutjen p\u00ebr mb\u00ebshtetje, me an\u00eb t\u00eb d\u00ebrgimit t\u00eb botimeve n\u00eb form\u00eb dhuratash.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref13\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn13\">[13]<\/a>N\u00eb fillim t\u00eb vitit 1909 ai pyeti Jire\u010dek-un se \u00e7far\u00eb kishte vendosur akademia lidhur me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. P\u00ebrgjigjja qe p\u00ebrs\u00ebri negative, por me propozime konkrete p\u00ebr t\u00eb ndryshuar situat\u00ebn:\u00a0<em>\u201cShkresa e Institutit t\u00eb Ballkanit u lexua m\u00eb 18 mars 1908 n\u00eb mbledhjen e klas\u00ebs filologjiko-historike t\u00eb akademis\u00eb dhe iu caktua Komisionit t\u00eb Ballkanit. M\u00eb\u00a0 1 prill 1908 komisioni n\u00eb fjal\u00eb e shtyu vendimin, derisa t\u00eb merrte informacione m\u00eb t\u00eb sakta p\u00ebr q\u00ebllimet dhe veprimtarin\u00eb e institutit. Q\u00eb at\u00ebher\u00eb \u00e7\u00ebshtja pushoi. Nj\u00eb paqart\u00ebsi e termave e d\u00ebmtoi q\u00eb nga fillimi. Nj\u00eb institut mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb vend p\u00ebr m\u00ebsimdh\u00ebnie si institutet universitare ose nj\u00eb vend shkencor me botime t\u00eb deg\u00ebs si stacioni zoologjik n\u00eb Trieste dhe Napoli \u2026 ose nj\u00eb shoqat\u00eb me dijetar\u00eb si n\u00eb Itali Reale Instituto n\u00eb Milano ose Venecia \u2026 Akademia rrall\u00eb jep botimet e saja si dhurat\u00eb, p. sh. gjimnazeve, arkivave qeveritare dhe bibliotekave universitare brenda shtetit. Pjesa m\u00eb e madhe i p\u00ebrket shk\u00ebmbimit t\u00eb botimeve si me muze, universite t\u00eb huaja dhe shkolla t\u00eb larta \u2026 Un\u00eb besoj se m\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb, n\u00eb qoft\u00eb se Ju i shkruani edhe nj\u00eb her\u00eb akademis\u00eb duke shpjeguar pak m\u00eb holl\u00ebsisht statutin, veprimtarin\u00eb, personelin, buxhetin etj. t\u00eb institutit Tuaj, dhe ia ofroni publikimet Tuaja p\u00ebr shk\u00ebmbim shkrimesh.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref14\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn14\">[14]<\/a><\/p>\n<p>Nj\u00eb shkres\u00eb n\u00eb fund t\u00eb prillit 1908 e Vatroslav Jagi\u0107-it, an\u00ebtar i Komisionit t\u00eb Ballkanit, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn shprehej frika e nj\u00eb p\u00ebrplasjeje projektesh, informoi mbi q\u00ebndrimin fillimisht t\u00eb rezervuar t\u00eb Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave n\u00eb Vjen\u00eb ndaj Institutit t\u00eb ri t\u00eb Ballkanit n\u00eb Sarajev\u00eb, i cili n\u00eb fillim u pa si nj\u00eb konkurrent i pad\u00ebshiruar:\u00a0<em>\u201cVendimi yn\u00eb ishte q\u00eb t\u2019i lutemi z\u00ebvend\u00ebskryetarit t\u00eb bisedoj\u00eb me ministrin e p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb Financave si shef i administrat\u00ebs p\u00ebr Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00ebn, nga nj\u00ebra an\u00eb p\u00ebr t\u2019i shprehur habin\u00eb ton\u00eb q\u00eb qeveria boshnjake krijon nj\u00eb \u2018instutit\u2019, i cili ka q\u00ebllime t\u00eb ngjashme me Komisionin ton\u00eb t\u00eb Ballkanit, pa na informuar mbi k\u00ebt\u00eb; dhe nga ana tjet\u00ebr p\u00ebr t\u2019ia sqaruar ministrit dobin\u00eb, n\u00eb qoft\u00eb se administrata e institutit t\u00eb ri shpall n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre projektet e saj, me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb mos nd\u00ebrmerret e nj\u00ebjta gj\u00eb nga t\u00eb dy pal\u00ebt.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref15\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn15\">[15]<\/a><\/p>\n<p>Veprimtaria e Institutit t\u00eb Ballkanit shtrihej n\u00eb tri fusha: marrja e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb e t\u00eb dh\u00ebnave n\u00eb terren dhe n\u00eb arkiva, botimi i materialit kryesor t\u00eb mbledhur n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dhe krijimi i nj\u00eb aparati shkencor, i cili mund\u00ebsonte nj\u00eb p\u00ebrpunim profesional t\u00eb rezultateve k\u00ebrkimore t\u00eb fituara q\u00eb u p\u00ebrgjigjej t\u00eb gjitha k\u00ebrkesave.<a id=\"_ftnref16\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn16\">[16]<\/a>\u00a0Pjes\u00eb e k\u00ebtij aparati ishin nj\u00eb bibliotek\u00eb, e cila p\u00ebrfshinte gjith\u00eb balkanologjin\u00eb, nj\u00eb arkiv historik, letrar, epigrafik dhe fotografik si dhe nj\u00eb koleksion hartash. K\u00ebrkimet n\u00eb terren realizoheshin n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb Bosnj\u00eb, Hercegovin\u00eb, Dalmaci Jugore, Mal t\u00eb Zi, Serbi, Dobruxh\u00eb dhe Shqip\u00ebri. Nd\u00ebr t\u00eb tjera mblidhej material mbi thesarin popullor t\u00eb shqiptar\u00ebve, i cili p\u00ebrmbante gjith\u00eb tradit\u00ebn e geg\u00ebve dhe tosk\u00ebve n\u00eb k\u00ebng\u00eb, fjal\u00eb t\u00eb urta, t\u00eb drejt\u00eb zakonore, mite etj.. P\u00ebr t\u00eb siguruar t\u00eb dh\u00ebna sa m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse dhe t\u00eb besueshme, n\u00eb t\u00eb gjitha zonat, vendasit motivoheshin p\u00ebr bashk\u00ebpunim. Ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Shqip\u00ebri u arrit organizimi i nj\u00eb sh\u00ebrbimi shum\u00eb t\u00eb dendur regjistrimi.<\/p>\n<p>Koleksioni \u201cZKdBHI\u201d kishte tri departamente: \u201cReisen und Beobachtungen\u201d (\u201cUdh\u00ebtime dhe v\u00ebzhgime\u201d) kryesisht me p\u00ebrmbajtje natyro-shkencore, gjeografike dhe etnografike, \u201cQuellen und Forschungen\u201d (\u201cBurime dhe k\u00ebrkime\u201d) dhe \u201cInventare und Bibliographien\u201d (\u201cInventar\u00eb dhe bibliografi\u201d).<\/p>\n<p>Lidhur me \u00e7\u00ebshtje shqiptare botimet e departamentit \u201cReisen und Beobachtungen\u201d ishin si m\u00eb posht\u00eb: Karl Steinmetz,\u00a0<strong><em>Eine Reise durch die Hochl\u00e4ndergaue Oberalbaniens<\/em><\/strong>. Wien, Leipzig: Hartleben 1904.(I. Reisen und Beobachtungen. H. 1); Karl Steinmetz,\u00a0<strong><em>Ein Vorsto\u00df in die nordalbanischen Alpen<\/em><\/strong>. Wien, Leipzig: Hartleben 1905.(I. Reisen und Beobachtungen. H. 3);\u00a0<strong>Theodor Anton Ippen,\u00a0<em>Skutari und die nordalbanische K\u00fcstenebene<\/em>.<\/strong>\u00a0Sarajewo: Kajon 1907. (I. Reisen und Beobachtungen. H. 5); Karl Steinmetz,\u00a0<strong><em>Von der Adria zum schwarzen Drin<\/em><\/strong><strong>.<\/strong>\u00a0Sarajewo: Kajon 1908. (I. Reisen und Beobachtungen. H. 6); Erich Liebert,\u00a0<strong><em>Aus dem nordalbanischen Hochgebirge<\/em><\/strong><strong>.\u00a0<\/strong>Sarajewo: Kajon 1909. (I. Reisen und Beobachtungen. H. 10); Franz Nopcsa,\u00a0<strong><em>Aus Schala und Klementi<\/em><\/strong><em>. Albanische Wanderungen<\/em>. Sarajewo: Kajon 1910.<br \/>\n(I. Reisen und Beobachtungen. H. 11); Ekrem Bei Vlora,\u00a0<strong><em>Aus Berat und vom Tomor<\/em><\/strong><strong>. Tagebuchbl\u00e4tter.<\/strong>\u00a0Sarajewo: Kajon 1911. (I. Reisen und Beobachtungen. H. 13); Franz Nopcsa,\u00a0<strong><em>Haus und Hausrat im katholischen Nordalbanien<\/em><\/strong><strong>.<\/strong>\u00a0Sarajewo: Institut f\u00fcr Balkanforschung 1912. (I. Reisen und Beobachtungen. H. 16).<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa botimet e departamentit \u201cQuellen und Forschungen\u201d q\u00eb kishin n\u00eb fokus me \u00e7\u00ebshtje shqiptare ishin si vijon:Vin\u00e7enc Prennushi,\u00a0<strong><em>K\u00e2ng\u00eb popullore gegnishte<\/em><\/strong><strong>.<\/strong>\u00a0Sarajewo: Kajon 1911. (II. Quellen und Forschungen. H. 1); Maximilian Lambertz,\u00a0<strong><em>Die Volkspoesie der Albaner<\/em><\/strong><em>. Eine einf\u00fchrende Studie<\/em>. Sarajewo: Kommissionsverlag Studni\u010dka 1917. (II. Quellen und Forschungen. H. 6); Henrik Bari\u0107,\u00a0<em>Albanorum\u00e4nische Studien<\/em>. Sarajewo: Institut f\u00fcr Balkanforschung 1919.(II. Quellen und Forschungen. H. 7).<\/p>\n<p>N\u00eb \u201cReisen und Beobachtungen. H. 10, 1909\u201d u b\u00eb njoftimi i dy botimeve t\u00eb planifikuara lidhur me Shqip\u00ebrin\u00eb, t\u00eb cilat nuk p\u00ebrfunduan: Th. A. Ippen,\u00a0<em>T\u00fcrkei und Montenegro in den Jahren 1830 \u20131876<\/em>; F. Nopcsa: Im Lande der Klementi. T\u00eb nj\u00ebjtin fat pat\u00ebn edhe botimet e planifikuara t\u00eb njoftuara\u00a0 n\u00eb \u00a0\u201cReisen und Beobachtungen. H. 18, 1913\u201d: F. Barcatta<a id=\"_ftnref17\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn17\">[17]<\/a>,\u00a0<em>Zehn Jahre als Mission\u00e4r in Albanien<\/em>; G[j]. Fishta,\u00a0<em>Volkslieder der Tosken<\/em>; G[j]. Fishta,\u00a0<em>Das Volksrecht der Gegen<\/em>.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb n\u00eb \u201cReisen und Beobachtungen. H. 20, 1918\u201c u b\u00eb njoftimi i botimeve t\u00eb planifikuara lidhur me Shqip\u00ebrin\u00eb, t\u00eb cilat nuk u kryen, si vijon: B. Elmas,\u00a0<em>Die Albanier des oberen Rekatales bei Dibra<\/em>; A. Baronin von Godin,\u00a0<em>Albanischer Gro\u00dfgrundbesitz<\/em>; F. Kopstein,\u00a0<em>Aus Mittelalbanien<\/em>; M. Lambertz,\u00a0<em>Die albanische Kunstliteratur<\/em>; K. von Milius,\u00a0<em>Die Vergletscherung der Nordalbanischen Alpen<\/em>; K. Steinmetz,\u00a0<em>Auf neuen Bahnen in Albanien<\/em>; L. Szamatolski,\u00a0<em>Zur albanischen Bibliographie<\/em>.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tiposkript, i hartuar ndoshta m\u00eb 1912 nga Patsch, pa t\u00eb dh\u00ebna lidhur me vendin dhe dat\u00ebn, ofron holl\u00ebsira interesante mbi themelimin dhe veprimtarin\u00eb e Institutit t\u00eb Ballkanit.<a id=\"_ftnref18\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn18\">[18]<\/a>\u00a0N\u00ebn pik\u00ebn \u201cMotive der Gr\u00fcndung\u201d (\u201cMotivet e themelimit\u201d) Patsch shkruante: ngritje e vendeve speciale t\u00eb pun\u00ebs p\u00ebr deg\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta ose nj\u00ebsi gjeografike, t\u00eb cilat lejojn\u00eb nj\u00eb zhvillim t\u00eb p\u00ebrqendruar t\u00eb fush\u00ebs k\u00ebrkimore, pa u penguar nga m\u00ebsimdh\u00ebnia ose detyrat e tjera. Monarkia si fqinje dhe atdhe i popujve t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt banojn\u00eb n\u00eb Gadishullin Ballkanik, ka nj\u00eb interes serioz dhe t\u00eb shumansh\u00ebm p\u00ebr njohjen m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb vendeve dhe popujve fqinj. Ajo ka detyr\u00ebn morale t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr rolin udh\u00ebheq\u00ebs n\u00eb at\u00eb rajon. N\u00ebn pik\u00ebn \u201cSarajewo als Ort\u201d (\u201cSarajeva si vend\u201d) ai sh\u00ebnonte: komunikim i leht\u00eb dhe bashkim pa v\u00ebshtir\u00ebsi i dijetar\u00ebve t\u00eb t\u00eb dyja shteteve t\u00eb monarkis\u00eb. N\u00ebn pik\u00ebn \u201cDie Anf\u00e4nge\u201d (\u201cFillimet\u201d) thuhet: plan n\u00eb fillim t\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb shek. XX; realisht n\u00eb dispozicion vet\u00ebm mjete t\u00eb nj\u00eb personi privat; prandaj s\u00eb pari kufizim n\u00eb \u201cZKdBHI\u201d; formimi i nj\u00eb rrethi bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebsh t\u00eb besuesh\u00ebm; megjithat\u00eb k\u00ebrkohet pun\u00eb p\u00ebr krijimin e nj\u00eb aparati shkencor: bibliotek\u00eb speciale, koleksion hartash dhe fotografish, arkiv historik, letrar dhe epigrafik, koleksion dor\u00ebshkrimesh etj.; ndihma; nga 1904 deri m\u00eb shtator 1907 u financua gjith\u00e7ka privatisht nga Patsch; m\u00eb 25 shtator 1907 ndihma e par\u00eb nga k\u00ebshilltari komercial J. B. Schmarda<a id=\"_ftnref19\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn19\">[19]<\/a>: 200 korona; dekret me dat\u00eb 5 janar 1908 nga Ministria e P\u00ebrbashk\u00ebt e Financave: miratimi i projektit t\u00eb kustos-it Dr. Patsch p\u00ebr t\u00eb organizuar nj\u00eb institut n\u00eb Sarajev\u00eb dhe miratimi i nj\u00eb subvencioni nga 500 korona me shpres\u00eb p\u00ebr aprovimin e subvencioneve t\u00eb tjera nga ana e organeve shtet\u00ebrore t\u00eb t\u00eb dyja shteteve t\u00eb monarkis\u00eb, gj\u00eb q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb fitimi i nj\u00eb baze t\u00eb sigurt financiare. N\u00ebn pik\u00ebn \u201cSubventionen\u201d(\u201cSubvencione\u201d) mund t\u00eb lexohet: nga qeveria e landit p\u00ebr Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00ebn, Ministria e Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme, Ministria austriake e Tregtis\u00eb, Ministria hungareze e Tregtis\u00eb, Ministria hungareze e Kultit dhe Arsimit, banka e landit p\u00ebr Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00ebn, Dhoma e Tregtis\u00eb dhe e Mjesht\u00ebrive n\u00eb Vjen\u00eb, ndihma private (p.sh. Nopcsa). N\u00ebn pik\u00ebn \u201cReisen\u201d (\u201cUdh\u00ebtime\u201d) Patsch shkroi: q\u00eb nga viti 1908 pajisje p\u00ebr udh\u00ebtimet e veta; bashk\u00ebpunim i vendasve; organizim n\u00eb Shqip\u00ebri i nj\u00eb sh\u00ebrbimi regjistrimi me shum\u00eb deg\u00eb. N\u00ebn pik\u00ebn \u201cBibliothek\u201d (\u201cBibliotek\u00eb\u201d) thuhet: 7125 v\u00ebllime (deri m\u00eb 1912); Shqip\u00ebria nuk p\u00ebrfaq\u00ebsohet n\u00eb asnj\u00eb institut tjet\u00ebr shkencor m\u00eb shum\u00eb sa n\u00eb Institutin e Ballkanit n\u00eb Sarajev\u00eb. N\u00ebn pik\u00ebn \u201cSchw\u00e4chen\u201d (\u201cDob\u00ebsi\u201d) Patsch shkroi fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb:\u00a0<em>\u201cMjetet financiare jan\u00eb t\u00eb pasigurta, p\u00ebr sa i p\u00ebrket larg\u00ebsis\u00eb dhe koh\u00ebs s\u00eb d\u00ebrgimit t\u00eb tyre. \u00c7do vit ato duhen k\u00ebrkuar tek autoritetet p\u00ebrkat\u00ebse, por ato miratohen vet\u00ebm her\u00eb pas here \u2026 D\u00ebrgesat b\u00ebhen me data krejt t\u00eb ndryshme, edhe n\u00eb fund t\u00eb vitit, madje n\u00eb ndonj\u00eb \u00a0rast edhe nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, nj\u00eb veprimtari m\u00eb largpam\u00ebse me detyra m\u00eb p\u00ebrfshir\u00ebse mezi mund t\u00eb mbahet n\u00eb k\u00ebmb\u00eb. Koha e favorshme p\u00ebr udh\u00ebtime kalon pa u shfryt\u00ebzuar dhe rastet e mira p\u00ebr blerje humbasin\u201d.\u00a0<\/em>Edhe pika e fundit \u201cSanierung und Ausgestaltung des Instituts\u201d (\u201cRinovimi dhe pajisja e institutit\u201d) meriton nj\u00eb citat origjinal:\u00a0<em>\u201cDuke e marr\u00eb parasysh nga nj\u00ebra an\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb t\u00eb keqe dhe nga ana tjet\u00ebr lul\u00ebzimin e ardhsh\u00ebm t\u00eb institutit dhe r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tij p\u00ebr pozit\u00ebn shkencore t\u00eb Monarkis\u00eb n\u00eb Gadishullin Ballkanik, p\u00ebr rinovimin dhe pajisjen e institutit do t\u00eb ishte i nevojsh\u00ebm miratimi i nj\u00eb donacioni fiks, i cili n\u00eb p\u00ebrmas\u00ebn e tij do t\u2019u p\u00ebrgjigjej agjendave t\u00eb shum\u00ebllojshme (udh\u00ebtime k\u00ebrkimore, publikime, ilustrime, pages\u00eb p\u00ebr autorin, bibliotek\u00eb, arkiva, koleksion dor\u00ebshkrimesh etj.), nevojave lidhur me personelin (1 ndihm\u00ebs, 1 asistent, 1 n\u00ebpun\u00ebs kancelarie dhe 1 sh\u00ebrbyes) si dhe shpenzimeve teknike.\u201d<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb raportin e p\u00ebrgatitur n\u00eb mes t\u00eb dhjetorit 1917, mbi ekspedit\u00ebn k\u00ebrkimore realizuar nga Patsch n\u00eb vjesht\u00eb t\u00eb po atij viti n\u00eb vendin e shqiponjave, ai pohonte me plot krenari se departamenti shqiptar n\u00eb bibliotek\u00ebn e institutit ishte koleksioni m\u00eb i pasur me libra, p\u00ebr t\u00eb cilin Shqip\u00ebria mund t\u00eb lavd\u00ebrohej.<a id=\"_ftnref20\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn20\">[20]<\/a>Ai p\u00ebrfshinte vepra, t\u00eb shkruara mbi Shqip\u00ebrin\u00eb, madje nj\u00eb pjes\u00eb e tyre edhe n\u00eb Shqip\u00ebri. Nj\u00eb nga q\u00ebllimet ambicioze t\u00eb drejtoris\u00eb s\u00eb institutit ishte q\u00eb ky koleksion t\u00eb b\u00ebhej sa m\u00eb i plot\u00eb. P\u00ebr t\u00eb shqyrtuar dhe plot\u00ebsuar list\u00ebn e librave si dhe p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb blerjet sipas saj, ishin vizituar t\u00eb gjitha bibliotekat publike dhe private t\u00eb Shkodr\u00ebs. Biblioteka m\u00eb e pasur publike, sipas Patsch-it, ishte Biblioteka Komb\u00ebtare Shqiptare, e cila po ngrihej me porosi t\u00eb komisarit civil August Kral, bibliotekari i s\u00eb cil\u00ebs ishte sekretari i Komisis\u00eb Letrare Shqipe, e cila ishte krijuar gjithashtu me nism\u00ebn e k\u00ebtij t\u00eb fundit. Me k\u00ebt\u00eb bibliotek\u00eb ishte r\u00ebn\u00eb dakord p\u00ebr nj\u00eb shk\u00ebmbim librash. \u00c7far\u00eb mungonte n\u00eb bibliotek\u00ebn e institutit, tashm\u00eb sigurohej, raportoi Patsch:\u00a0<em>\u201cKan\u00eb qen\u00eb 76 numra shum\u00eb t\u00eb rrall\u00eb, nd\u00ebr ta prodhime shtypi, gazeta, broshura, pamflete etj., t\u00eb cilat ndoshta nuk gjenden diku tjet\u00ebr, nga koha osmane, e cila e ka r\u00ebnduar shum\u00eb jet\u00ebn shqiptare dhe periudha vijuese e ngat\u00ebrresave ballkanike \u2026 Ndoshta ia vlen t\u00eb p\u00ebrmendet se me k\u00ebt\u00eb rast si edhe m\u00eb par\u00eb n\u00eb \u2018Posta e Shqypnies\u201d, instituti \u00ebsht\u00eb nderuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb t\u00eb gjall\u00eb si nj\u00eb institucion, i cili ishte shum\u00eb dashamir\u00ebs ndaj Shqip\u00ebris\u00eb.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref21\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn21\">[21]<\/a><\/p>\n<p>Si pasoj\u00eb e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore Instituti i Ballkanit u mbyll m\u00eb 27 n\u00ebntor 1918 nga qeveria komb\u00ebtare e Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Korrespondenca e Patsch-it lidhur me \u00e7\u00ebshtjet shqiptare<\/strong><\/p>\n<p>Lidhur me \u00e7\u00ebshtjet shqiptare, Patsch kishte let\u00ebrk\u00ebmbim me Theodor Ippen-in, Konstantin Jire\u010dek-un, Norbert Jokl-in, August Kral-in, Maximilian Lambertz-in, Wilhelm Meyer\u2013L\u00fcbke-n, Franz Nopcsa-n, Eugen Oberhummer-n, Camillo Praschniker-in, Vin\u00e7enc Prennushi-n, Ludwig von Thall\u00f3czy-n, Karl Steinmetz-in, Georg Stadtm\u00fcller-in, Franz Seiner-in, Robert Schwanke-n, Eqrem Bej Vlor\u00ebn, Gustav Weigand-in, Georg Veith-in, Eqrem \u00c7abejn, Rexhep Krasniqin, Gjergj Fisht\u00ebn dhe Amelie von Godin-in.<\/p>\n<p>Jire\u010dek mbante korrespondenc\u00eb me Patsch-in privatisht dhe n\u00eb funksionin e tij si protokollist i Komisionit t\u00eb Ballkanit n\u00eb Vjen\u00eb. Ishte nj\u00eb shk\u00ebmbim midis koleg\u00ebve mbi \u00e7\u00ebshtje shqiptare. Ata i d\u00ebrgonin nj\u00ebri-tjetrit libra dhe dor\u00ebshkrime.<a id=\"_ftnref22\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn22\">[22]<\/a><\/p>\n<p>M\u00eb 1913 Jokl u ftua nga Patsch p\u00ebr bashk\u00ebpunim n\u00eb \u201cZKdBHI\u201d. Jokl kishte d\u00ebshir\u00eb t\u00eb kontribuonte me nj\u00eb punim m\u00eb t\u00eb madh etimologjik me titull \u201cBeitr\u00e4ge zur etymologischen Erl\u00e4uterung der albanischen Sprache\u201d (\u201cKontribute p\u00ebr sqarimin etimologjik t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe\u201d).<a id=\"_ftnref23\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn23\">[23]<\/a>\u00a0Ofert\u00ebn e Patsch-it n\u00eb fillim t\u00eb vitit 1917 p\u00ebr t\u00eb punuar n\u00eb Institutin e Ballkanit, Jokl e refuzoi, sepse ishte q\u00eb prej 19 muajsh ushtar, n\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb detyruar sh\u00ebrbimi ushtarak. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, ai nuk donte t\u00eb hiqte dor\u00eb nga pozita e tij n\u00eb Universitetin e Vjen\u00ebs dhe puna n\u00eb bibliotek\u00ebn universitare p\u00ebr nj\u00eb pun\u00eb n\u00eb Sarajev\u00eb q\u00eb paguhej m\u00eb pak. Jokl-i nuk donte t\u00eb humbiste kontaktin me qendr\u00ebn shkencore n\u00eb Vjen\u00eb, megjith\u00ebse n\u00eb Institutin e Ballkanit ai mund t\u2019i kushtohej plot\u00ebsisht veprimtaris\u00eb shkencore, pa u penguar nga detyrimet e tjera.<a id=\"_ftnref24\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn24\">[24]<\/a><\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb let\u00ebr t\u00eb Kral-it drejtuar Patsch-it n\u00eb fillim t\u00eb vitit 1918 mund t\u00eb lexohet konflikti permanent midis Ballhausplatz-it (Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme) dhe Shtatmadhoris\u00eb:<a id=\"_ftnref25\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn25\">[25]<\/a><em>\u201c Q\u00ebkur Dr. C. Praschniker kishte udh\u00ebtuar nga Shkodra p\u00ebr n\u00eb Fier, pas largimit Tuaj, nuk kam d\u00ebgjuar m\u00eb asgj\u00eb prej tij. Fatkeq\u00ebsisht, si\u00e7 duket n\u00ebn ndikimin ushtarak, ai nuk e ka mbajtur premtimin\u00a0 p\u00ebr t\u00eb m\u00eb informuar p\u00ebr t\u00eb rejat .Tani do t\u00eb pyes n\u00eb rrug\u00ebn zyrtare.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref26\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn26\">[26]<\/a>\u00a0Kral, si p\u00ebrfaq\u00ebsues i Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme pran\u00eb komand\u00ebs s\u00eb korpusit t\u00eb 19<sup>-t\u00eb<\/sup>, mb\u00ebshteste edhe eksplorimin e Shqip\u00ebris\u00eb:\u00a0<em>\u201cDuke iu p\u00ebrgjigjur d\u00ebshir\u00ebs Suaj, i kam inkurajuar zot\u00ebrinjt\u00eb Fishta, Prenushi dhe Gje\u00e7ovi t\u00eb vazhdojn\u00eb me botimet e tyre t\u00eb k\u00ebng\u00ebve popullore. Mjerisht zot\u00ebrinjt\u00eb shkrimtar\u00eb shqiptar\u00eb nuk jan\u00eb kurr\u00eb shum\u00eb t\u00eb zellsh\u00ebm.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref27\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn27\">[27]<\/a><\/p>\n<p>Q\u00eb n\u00eb fund t\u00eb vitit 1913, Patsch i ofroi Lambertz-it, studiues i mirinformuar mbi punimet shqiptare t\u00eb Institutit t\u00eb Ballkanit, bashk\u00ebpunimin n\u00eb koleksionin \u201cZKdBHI\u201d.<a id=\"_ftnref28\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn28\">[28]<\/a>\u00a0Por bashk\u00ebpunimi zgjati deri n\u00eb fillim t\u00eb vitit 1917, derisa s\u00eb fundmi doli vepra e par\u00eb e Lambertz-it, studimi hyr\u00ebs \u201cVolkspoesie der Albaner\u201d (\u201cPoezia popullore e shqiptar\u00ebve\u201d), p\u00ebr t\u00eb cilin interesoheshin qarqet m\u00eb t\u00eb larta habsburgase:\u00a0<em>\u201cA do t\u00eb ishte e mundur t\u2019u d\u00ebrgohej nj\u00eb kopje t\u00eb \u2018Volkspoesie\u2019 t\u00eb dy Lart\u00ebsive perandorake t\u00eb interesuara Kryeduk\u00ebs Leopold Salvator dhe Kryeduk\u00ebs Max? T\u00eb parit m\u00eb \u00ebsht\u00eb dashur t\u2019i mbaja dje n\u00eb universitet nj\u00eb ligj\u00ebrat\u00eb t\u00eb vog\u00ebl mbi gjuh\u00ebn shqipe etj., dhe ai ka treguar nj\u00eb interes t\u00eb gjall\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref29\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn29\">[29]<\/a>Si an\u00ebtar i Komisis\u00eb Letrare n\u00eb Shkod\u00ebr Lambertz i d\u00ebrgonte Institutit t\u00eb Ballkanit njoftimet e saj dhe vizitonte shpesh Patsch-in n\u00eb Sarajev\u00eb.<a id=\"_ftnref30\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn30\">[30]<\/a><\/p>\n<p>Thall\u00f3czy kishte let\u00ebrk\u00ebmbim me Patsch-in n\u00eb fillim t\u00eb vitit 1914 lidhur me botimin e nj\u00eb punimi mbi t\u00eb drejt\u00ebn zakonore t\u00eb mirditor\u00ebve.<a id=\"_ftnref31\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn31\">[31]<\/a>\u00a0N\u00eb mes t\u00eb korrikut 1914, ai kishte vendosur t\u00eb botonte antologjin\u00eb e tij me titullin \u201cIllyrisch\u2013albanische Forschungen\u201d (\u201cK\u00ebrkime iliro-shqiptare!) n\u00eb \u201cZKdBHI\u201d.<a id=\"_ftnref32\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn32\">[32]<\/a>\u00a0Por ky v\u00ebllim kolektiv u botua m\u00eb 1916 n\u00eb Mynih dhe Leipzig nga sht\u00ebpia botuese Duncker &amp; Humblot, gj\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn u paralajm\u00ebrua nga nj\u00eb let\u00ebr, n\u00eb shtator t\u00eb 1914-\u00ebs:\u00a0<em>\u201cDo t\u00eb vijn\u00eb edhe 4 kontribute nga hyrja p\u00ebr antologjin\u00eb, manuskripti i s\u00eb cil\u00ebs gjendet tek Ju. Un\u00eb hamend\u00ebsoj se ky v\u00ebllim bashk\u00eb me indeksin do t\u00eb jen\u00eb 20 deri 30 faqe. Nuk k\u00ebrkoj pages\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Vet\u00ebm pun\u00ebt e korrigjimit do t\u00eb ishin p\u00ebr t\u2019iu paguar Dr. Eckhart dhe Dr. Bodenstein. Meq\u00eb shtypshkronja me siguri po vonon dhe Ju nuk keni para, shtrohet pyetja, n\u00ebse v\u00ebllimi duhet t\u00eb botohet tek Ju apo n\u00ebse m\u00eb duhet t\u00eb gjej nj\u00eb botues tjet\u00ebr. Ju lutem t\u00eb ma thoni k\u00ebt\u00eb pa rezerva, dhe n\u00eb qoft\u00eb se Ju tani nuk jeni n\u00eb gjendje p\u00ebr t\u00eb botuar di\u00e7ka \u2013 gj\u00eb q\u00eb do ta kuptoja shum\u00eb mir\u00eb \u2013, at\u00ebher\u00eb Ju mund t\u00eb ma ktheni manuskriptin pa problem.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref33\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn33\">[33]<\/a><\/p>\n<p>Megjith\u00ebse Weigand q\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb korrikut 1904, kur Instituti i Ballkanit ishte krijuar nga Patsch, paralajm\u00ebroi nj\u00eb \u201ctraktat m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb\u201d p\u00ebr \u201cZKdBHI\u201d, botimi i tij nuk u krye kurr\u00eb. Por ai q\u00eb at\u00ebher\u00eb kishte nj\u00eb shk\u00ebmbim t\u00eb gjall\u00eb shkencor me Patsch-in, t\u00eb cilit n\u00eb nj\u00eb nga letrat e tij i shkruante:\u00a0<em>\u201cFal\u00ebnderime t\u00eb p\u00ebrzem\u00ebrta p\u00ebr d\u00ebrgimin e librit t\u00eb Steinmetz-it, t\u00eb cilin e kam lexuar m\u00eb shum\u00eb interes, sepse po mendoj t\u00eb udh\u00ebtoj p\u00ebr dy ose tri vite n\u00eb at\u00eb vend p\u00ebr t\u00eb kryer studime etnografike dhe gjuh\u00ebsore .Punimin Tuaj mbi sanxhakun e Beratit ende nuk e kam lexuar, por do ta marr. Pres me interes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr botimet Tuaja mbi gjendjen arkeologjike n\u00eb Bosnj\u00eb. Jam i gatsh\u00ebm me k\u00ebnaq\u00ebsi t\u00eb shkruaj nj\u00eb traktat m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb p\u00ebr koleksionin Tuaj, konkretisht mbi studimin krahasues t\u00eb tezgjahut tek popujt ballkanik\u00eb \u2026 Do t\u00eb ishte shum\u00eb mir\u00eb p\u00ebr mua, n\u00eb qoft\u00eb se mund t\u00eb merrja, ndoshta me nd\u00ebrmjet\u00ebsin\u00eb Tuaj, terminologjin\u00eb lidhur me Bosnj\u00ebn, Hercegovin\u00ebn dhe ndoshta, n\u00ebp\u00ebrmjet zotit Steinmetz, at\u00eb lidhur me Shqip\u00ebrin\u00eb e Veriut.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref34\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn34\">[34]<\/a>Personalisht, si\u00e7 duket, ata t\u00eb dy u njoh\u00ebn vet\u00ebm n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb vitit 1907:\u00a0<em>\u201cUn\u00eb do t\u00eb vij n\u00eb vjesht\u00eb ose q\u00eb n\u00eb gusht n\u00eb Bosnj\u00eb, p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb studime etnografike dhe linguistike si dhe p\u00ebr t\u00eb kaluar disa koh\u00eb n\u00eb Sarajev\u00eb, prej ku do t\u00eb b\u00ebj ekskursione n\u00eb drejtime t\u00eb ndryshme. G\u00ebzohem q\u00eb do t\u00eb njihemi personalisht dhe do t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrfitoj nga k\u00ebshillimi Juaj si njoh\u00ebs i shk\u00eblqyer i vendit.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref35\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn35\">[35]<\/a><\/p>\n<p>Korrespondenca shum\u00eb m\u00eb e pasur n\u00eb shkrimet e l\u00ebna t\u00eb Patsch-it \u00ebsht\u00eb ajo me Georg Veith-in. Ai ka qen\u00eb mik i ngusht\u00eb i tij, t\u00eb cilit i ka d\u00ebrguar letra dhe kartolina t\u00eb panum\u00ebrta sidomos gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore.<a id=\"_ftnref36\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn36\">[36]<\/a>\u00a0Letra e dat\u00ebs 28 n\u00ebntor 1911 i kushtohet betej\u00ebs s\u00eb Caesar-it af\u00ebr Dyrrhachium-it. Disa letra (20 janar 1914, 24 janar 1914, 25 prill 1914, 5 maj 1914, 30 maj 1914, 7 qershor 1914, 8 qershor 1914) dhe dy kartolina (28 qershor 1914 dhe 27 korrik 1914) trajtojn\u00eb ekspedit\u00ebn e Veith-it n\u00eb Shqip\u00ebri. P\u00ebr \u00e7\u00ebshtje shqiptare flitet edhe n\u00eb kat\u00ebr letra gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore (7 qershor 1917, 30 n\u00ebntor 1917, 22 janar 1918, 15mars 1918), n\u00eb t\u00eb cilat ai p\u00ebrmendi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur mikun e tij Praschniker. N\u00eb letr\u00ebn e dat\u00ebs 30 n\u00ebntor 1917, Veith iu drejtua Patsch-it p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb me fjal\u00ebt \u201cmiku i dashur\u201d. N\u00eb korrespondenc\u00ebn e tyre u p\u00ebrmenden edhe Jire\u010dek (30 n\u00ebntor 1917, 22 janar 1918) dhe Eqrem Vlora (22 janar 1918). Letra me dat\u00eb 15 mars 1918 ka t\u00eb dh\u00ebna interesante sidomos mbi koleksionin e antikave dhe d\u00ebrgimin e tyre n\u00eb Muzeun Komb\u00ebtar boshnjak.<a id=\"_ftnref37\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn37\">[37]<\/a>Pas vitit 1918 ka ende disa letra lidhur me Shqip\u00ebrin\u00eb. N\u00eb shkrimet e l\u00ebna t\u00eb Patsch-it gjendet madje nj\u00eb testament i vulosur i Veith-it p\u00ebr koh\u00ebn pas Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore. Patsch ruante t\u00eb gjitha nekrologjit\u00eb dhe shkrimet e dala n\u00eb at\u00eb koh\u00eb mbi vrasjen e Veith-it.<\/p>\n<p>Ippen mbante korrespondenc\u00eb me Patsch-in nga 1905 deri m\u00eb 1911.<a id=\"_ftnref38\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn38\">[38]<\/a>\u00a0B\u00ebhej fjal\u00eb kryesisht p\u00ebr botimet e Ippen-it n\u00eb \u201cZKdBHI\u201d dhe p\u00ebr d\u00ebrgimet e librave p\u00ebr Institutin e Ballkanit. Ai p\u00ebrpiqej gjithashtu t\u00eb ushtronte n\u00eb Ballhausplatz ndikimin e vet n\u00eb favor t\u00eb Institutit t\u00eb Ballkanit:\u00a0<em>\u201cNuk kam harruar t\u00eb flisja me shefin e par\u00eb t\u00eb seksionit n\u00eb Ministrin\u00eb e Jashtme p\u00ebr koleksionin Tuaj, vet\u00ebm se nuk mund t\u00eb them n\u00ebse dhe \u00e7far\u00eb suksesi do t\u00eb ket\u00eb ky rekomandim.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref39\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn39\">[39]<\/a>Korrespondenca midis 1905 dhe 1907 b\u00ebnte fjal\u00eb p\u00ebr kontributin e Ippen-it \u201cScutari und die nordalbanische K\u00fcstenebene\u201c, p\u00ebr t\u00eb cilin ai nuk k\u00ebrkoi pages\u00eb, sepse gjeti mjaft k\u00ebnaq\u00ebsi n\u00eb mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb kontribuuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb koleksion aq t\u00eb njohur tashm\u00eb. Ky kontribut i Ippen-it, i menduar fillimisht si nj\u00eb raport i past\u00ebr udh\u00ebtimi dhe i par\u00eb si nj\u00eb \u201cFeuilleton\u201d (artikull letrar) i rastit, u transformua nga Patsch n\u00eb nj\u00eb traktat shkencor. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye Ippen u distancua nga punimet me gabime t\u00eb \u00c9mile Legrand-it<a id=\"_ftnref40\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn40\">[40]<\/a>\u00a0dhe Hyacinthe Hecquard-it<a id=\"_ftnref41\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn41\">[41]<\/a>\u00a0mbi t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn tem\u00eb dhe nuk d\u00ebshiroi t\u00eb p\u00ebrmendej n\u00eb nj\u00eb frym\u00eb me to. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj ai pranoi t\u00eb p\u00ebrmendte Steinmetz-in n\u00eb parath\u00ebnie, sepse nuk ishte dakord me punimin e tij mbi mal\u00ebsit\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb, e cila do ta kishte detyruar t\u00eb shprehte kritik\u00ebn e tij ndaj k\u00ebtij punimi. Lidhur me botimin e k\u00ebtij kontributi Ippen tregoi kujdes t\u00eb shmangte ndikime t\u00eb caktuara politike:\u00a0<em>\u201cMinistria e Jashtme m\u00eb ka njoftuar se mund t\u00eb m\u00eb jepte lejen p\u00ebr botimin e punimit tim mbi fush\u00ebn bregdetare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, t\u00eb cilin Jua kam d\u00ebrguar, vet\u00ebm pasi ajo ta ket\u00eb kontrolluar. Ministria m\u00eb ka k\u00ebrkuar t\u2019ia paraqes punimin.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref42\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn42\">[42]<\/a>Gati nj\u00eb gjysm\u00eb viti m\u00eb von\u00eb ai i shkroi Patsch-it lidhur me k\u00ebt\u00eb se censuruesi kishte hequr vet\u00ebm disa shprehje t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishme, mungesa e t\u00eb cilave nuk ushtronte nj\u00eb ndikim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb mbi t\u00ebr\u00ebsin\u00eb.<a id=\"_ftnref43\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn43\">[43]<\/a>\u00a0Por censura mbeti edhe m\u00eb tej tema e letrave t\u00eb tij.<a id=\"_ftnref44\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn44\">[44]<\/a>Artikulli i tij i njoftuar n\u00eb nj\u00eb let\u00ebr n\u00eb mes t\u00eb shkurtit 1908 p\u00ebr \u201cZKdBHI\u201d me titullin \u201cT\u00fcrkei und Montenegro in den Jahren 1830\u20131876\u201d nuk doli kurr\u00eb n\u00eb botim, t\u00eb pakt\u00ebn jo me k\u00ebt\u00eb titull.<a id=\"_ftnref45\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn45\">[45]<\/a><\/p>\n<p>Pas korrespondenc\u00ebs s\u00eb Veith-it, ajo e Nopcsa-s \u00ebsht\u00eb m\u00eb e gj\u00ebra n\u00eb shkrimet e l\u00ebna t\u00eb Patsch-it.<a id=\"_ftnref46\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn46\">[46]<\/a>\u00a0B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr dhjet\u00ebra letra. Megjith\u00ebse Nopcsa ishte 12 vite m\u00eb i ri sesa Patsch, toni i tij ndaj Patsch-it nuk ishte aq i sjellsh\u00ebm dhe nderues sa ishte ai i Lambertz-it, Jokl-it dhe t\u00eb tjer\u00ebve. N\u00eb letrat e tij, ai raportonte p\u00ebr udh\u00ebtimet n\u00eb Shqip\u00ebri, sqaronte pyetje t\u00eb holl\u00ebsishme lidhur me kontributet e tij p\u00ebr \u201cZKdBHI\u201d dhe shk\u00ebmbente mendime me Patsch-in, kolegun e tij t\u00eb deg\u00ebs mbi \u00e7\u00ebshtje arkeologjike. Ai p\u00ebrsh\u00ebndeti n\u00eb nj\u00eb let\u00ebr pa dat\u00eb themelimin e \u201cInstitutit p\u00ebr K\u00ebrkime Ballkanike\u201d (\u201cInstitut f\u00fcr Balkanforschung\u201d), d.m.th. e Institutit t\u00eb Ballkanit, i cili, sipas tij, i q\u00ebndronte larg \u00e7do aktiviteti politik. Kur kalonte Sarajev\u00ebn, ai takohej gjithnj\u00eb me Patsch-in.<a id=\"_ftnref47\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn47\">[47]<\/a>\u00a0Me kalimin e viteve ai i dhuronte Institutit t\u00eb Ballkanit libra, punime<a id=\"_ftnref48\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn48\">[48]<\/a>\u00a0dhe para. Citati vijues nga nj\u00eb let\u00ebr n\u00eb fillim t\u00eb gushtit 1909, tregon m\u00ebnyr\u00ebn e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, t\u00eb prer\u00eb dhe gati t\u00eb ashp\u00ebr t\u00eb komunikimit dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht zem\u00ebrgjer\u00ebsin\u00eb e Nopcsa-s:\u00a0<em>\u201cI nderuar zoti drejtor, e kam marr\u00eb sot manuskriptin origjinal dhe e kam krahasuar me p\u00ebrpunimin Tuaj. Ju e dini se un\u00eb merrem seriozisht me gjeologji dhe se p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye p\u00ebrshkrimet e udh\u00ebtimeve jan\u00eb vet\u00ebm preokupime an\u00ebsore p\u00ebr mua. Prandaj un\u00eb nuk e di se kur do t\u00eb kem p\u00ebrs\u00ebri koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb botuar p\u00ebrshkrime udh\u00ebtimesh mbi Shqip\u00ebrin\u00eb. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye ishte e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr mua t\u00eb fusja t\u00eb gjitha v\u00ebzhgimet e mia t\u00eb reja n\u00eb punimin, t\u00eb cilin ua kam dor\u00ebzuar. Por Ju keni hequr n\u00ebp\u00ebrmjet \u2018p\u00ebrpunimit\u2019 Tuaj pik\u00ebrisht shum\u00eb v\u00ebzhgime t\u00eb reja. Un\u00eb po deklaroj se preferoj t\u00eb mos botoj asgj\u00eb para se ta botoj k\u00ebt\u00eb num\u00ebrim t\u00eb m\u00ebrzitsh\u00ebm t\u00eb emrave t\u00eb maleve, n\u00eb t\u00eb cilin Ju ma keni \u2018parafrazuar\u2019 manuskriptin tim. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj e keni ndryshuar krejt tonin e punimit \u2026 Un\u00eb refuzoj nj\u00eb her\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb lejen p\u00ebr shtypjen e p\u00ebrpunimit Tuaj dhe ndaloj q\u00eb punimi t\u00eb botohet k\u00ebshtu. Meq\u00eb e kuptoj se m\u00ebnyra Juaj p\u00ebr ndryshimin e nj\u00eb manuskripti nuk u p\u00ebrgjigjet q\u00ebllimeve t\u00eb mia, un\u00eb k\u00ebmb\u00ebngul se punimi im origjinal ose t\u00eb botohet ashtu si e kam hartuar ose t\u00eb mos botohet fare. Shpresoj t\u00eb mos detyrohem ta botoj punimin diku tjet\u00ebr. Gjithashtu Ju ndaloj t\u00eb p\u00ebrdorni fotografit\u00eb dhe hartat, t\u00eb cilat gjenden n\u00eb duart Tuaja. Megjith\u00ebse m\u00eb vjen shum\u00eb keq p\u00ebr k\u00ebt\u00eb p\u00ebrplasje redaksionale me Ju, ajo nuk duhet t\u00eb m\u00eb pengoj\u00eb p\u00ebr ti dh\u00ebn\u00eb s\u00eb shpejti institutit Tuaj koleksionin tim arkeologjik p\u00ebr ruajtje pa afat, deri at\u00ebher\u00eb, kur n\u00eb shtetin e \u00a0bashkuar dhe t\u00eb pavarur shqiptar do t\u00eb hapet nj\u00eb muze, gj\u00eb q\u00eb sipas gjith\u00eb gjasave nuk do t\u00eb ndodh\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb shekull. Prandaj, \u00a0ky dor\u00ebzim mund t\u00eb em\u00ebrtohet si nj\u00eb dhurim me klauzola.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref49\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn49\">[49]<\/a><\/p>\n<p>Letrat e gjata, t\u00eb cilat Eqrem Bej Vlora, p\u00ebrkrah\u00ebs shqiptar i Austro-Hungaris\u00eb dhe nderues i Patsch-it, i ka shkruar drejtorit t\u00eb Institutit t\u00eb Ballkanit, do t\u00eb trajtohen m\u00eb holl\u00ebsisht k\u00ebtu p\u00ebr shkak t\u00eb vler\u00ebs s\u00eb tyre t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<a id=\"_ftnref50\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn50\">[50]<\/a>\u00a0Midis albanologut n\u00eb ngritje e sip\u00ebr Patsch dhe patriotit t\u00eb ri t\u00eb flakt\u00eb Eqrem Vlora b\u00ebhej fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb lloj \u201clidhjeje m\u00ebsues-nx\u00ebn\u00ebs\u201d:\u00a0<em>\u201cI lindur si shqiptar, i edukuar n\u00eb Theresianum<\/em><a id=\"_ftnref51\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn51\">[51]<\/a><em>\u00a0n\u00eb Vjen\u00eb, ia di p\u00ebr nder Austris\u00eb edukimin dhe arsimimin tim. Prandaj nuk mund t\u00eb vler\u00ebsoj veten mjaft t\u00eb lumtur, kur shoh se ka interes n\u00eb Austri p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, thjeshtr\u00ebn e Evrop\u00ebs. N\u00ebn t\u00eb gjitha prodhimet e k\u00ebtij interesi nuk mund t\u00eb gjej nj\u00eb vep\u00ebr m\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyer sesa shkrimin Tuaj \u201cDas Sandschak Berat in Albanien\u201d; P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye nuk mund t\u00eb veproj ndryshe p\u00ebrve\u00e7 se t\u2019Ju shpreh mir\u00ebnjohjen time t\u00eb sinqert\u00eb dhe nderimin tim t\u00eb madh. Kush tjet\u00ebr, n\u00eb qoft\u00eb se jo popujt tan\u00eb fqinj t\u00eb fuqish\u00ebm, do t\u00eb kishte d\u00ebshir\u00eb t\u00eb interesohej p\u00ebr atdheun ton\u00eb t\u00eb pafat? \u2026 Ky vend \u00ebsht\u00eb m\u00eb interesant sesa mendohet. Prandaj do ta vler\u00ebsoja veten si t\u00eb lumtur, n\u00eb qoft\u00eb se n\u00eb t\u00eb ardhmen mund t\u2019i sh\u00ebrbeja n\u00ebn udh\u00ebheqjen Tuaj nj\u00eb ekspedite t\u00eb re p\u00ebr t\u00eb vizituar Shqip\u00ebrin\u00eb. I kthyer nga nj\u00eb udh\u00ebtim gjasht\u00ebmujor n\u00eb mal\u00ebsi, dua t\u00eb provoj t\u2019i b\u00ebj t\u00eb njohur publikut, at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb par\u00eb dhe njihet ende pak p\u00ebr shkak t\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsive t\u00eb udh\u00ebtimeve. Prandaj, Ju lutem t\u00eb m\u00eb ndihmoni me sh\u00ebnimet Tuaja, duke m\u2019i d\u00ebrguar dashamir\u00ebsisht si kopje.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref52\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn52\">[52]<\/a>Vlora i d\u00ebrgonte Patsch-it libra dhe gazeta shqiptare dhe p\u00ebrpiqej t\u2019ua shp\u00ebrndante shkrimet e tij intelektual\u00ebve shqiptar\u00eb.<a id=\"_ftnref53\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn53\">[53]<\/a><\/p>\n<p>Shumica e letrave t\u00eb Vlor\u00ebs i referoheshin botimit t\u00eb planifikuar n\u00eb \u201cZKdBHI\u201d me titull\u201cAus Berat und vom Tomor\u201d,flet\u00eb ditari me sh\u00ebnime shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme komb\u00ebtaro-ekonomike mbi Shqip\u00ebrin\u00eb e Mesme. Ai e mori k\u00ebt\u00eb pun\u00eb me shum\u00eb seriozitet dhe iu lut Patsch-it p\u00ebr ndihm\u00eb.<a id=\"_ftnref54\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn54\">[54]<\/a>\u00a0P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj ai shihte nj\u00eb lloj misioni n\u00eb t\u00eb p\u00ebr t\u00eb korrigjuar p\u00ebrfytyrimin e gabuar t\u00eb Europ\u00ebs p\u00ebr shqiptar\u00ebt:\u00a0<em>\u201cNuk kam synuar fare t\u00eb botoja ndonj\u00ebher\u00eb sh\u00ebnimet e mia \u2026 Megjithat\u00eb, nuk mund ta them me sakt\u00ebsi se p\u00ebrse u zgjua brenda meje kjo d\u00ebshir\u00eb para disa vitesh. Por besoj se n\u00eb t\u00eb kan\u00eb kontribuuar kryesisht publikimet Tuaja dhe inkurajimi Juaj q\u00eb t\u00eb shkruaj mbi k\u00ebt\u00eb. Ndoshta mund t\u00eb kisha b\u00ebr\u00eb p\u00ebrshkrimin e nj\u00eb zone m\u00eb interesante dhe m\u00eb pak t\u00eb njohur sesa Berati dhe Tomori; mund t\u00eb kisha shkruar mbi Gramozin ose mal\u00ebsin\u00eb e Shpatit, mbi Dibr\u00ebn dhe Matin; gjith\u00eb kjo do t\u2019i kishte dh\u00ebn\u00eb vepr\u00ebs sime nj\u00eb vul\u00eb m\u00eb aventureske, sepse nuk \u00ebsht\u00eb d\u00ebgjuar kurr\u00eb ose shum\u00eb rrall\u00eb nga ato zona. Por pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb nuk e kam dashur. Jam i mendimit se nuk ka aventura n\u00eb Shqip\u00ebri, se nuk duhet t\u00eb trembet opinioni publik n\u00eb Europ\u00eb nga histori t\u00eb paarsyetuara cubash dhe p\u00ebrjetime t\u00eb sajuara, se me pak aft\u00ebsi p\u00ebrshtatjeje n\u00eb Shqip\u00ebri mund t\u00eb udh\u00ebtohet aq pa rrezik sa n\u00eb \u00e7do vend tjet\u00ebr t\u00eb Europ\u00ebs. Pse vall\u00eb kam p\u00ebrshkruar Beratin, nj\u00eb qytet, i cili v\u00ebrtet ofron pak gj\u00ebra interesante? Rast\u00ebsi? Ndoshta kur kam filluar pun\u00ebn, por m\u00eb von\u00eb ishte bindja e fort\u00eb, se vet\u00ebm sanxhaku i Beratit meriton interes ekonomik, se vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet p\u00ebrparimit t\u00eb tij mund t\u00eb arrihet ai i Shqip\u00ebris\u00eb.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref55\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn55\">[55]<\/a>Me prejardhje nga nj\u00eb familje e pasur bejler\u00ebsh n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb Jugore dhe i mbushur me dashuri patriotike, ai ishte i gatsh\u00ebm t\u00eb jepte nj\u00eb kontribut p\u00ebr shpenzimet e printimit dhe t\u00eb hiqte dor\u00eb nga fitimi i tij prej publikimit n\u00eb favor t\u00eb nj\u00eb mb\u00ebshtetjeje financiare t\u00eb shkollave shqiptare.<a id=\"_ftnref56\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn56\">[56]<\/a><\/p>\n<p>Megjith\u00ebse Vlora nxiste p\u00ebrher\u00eb botimin e shpejt\u00eb t\u00eb punimit, ai vonohej prap\u00ebseprap\u00eb p\u00ebr vite t\u00eb t\u00ebra, gj\u00eb q\u00eb n\u00eb fund e \u00e7oi Vlor\u00ebn gati n\u00eb d\u00ebshp\u00ebrim:\u00a0<em>\u201cQ\u00eb prej m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb muaji nuk marr m\u00eb lajme nga Ju dhe habitem v\u00ebrtet shum\u00eb me heshtjen Tuaj. Nga konsulli Kraus n\u00eb Vlor\u00eb un\u00eb kam marr\u00eb nj\u00eb let\u00ebr, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn njoftohem se jan\u00eb depozituar 1000 korona n\u00eb emrin tim, p\u00ebr t\u00eb cilat Ju m\u00eb kishit folur edhe n\u00eb letr\u00ebn Tuaj t\u00eb fundit. Por zoti konsull shton q\u00eb kjo shum\u00eb, pa mohuar pjes\u00ebn q\u00eb m\u00eb takon nga fitimi i vepr\u00ebs, \u00ebsht\u00eb d\u00ebrguar nga ministria si ndihm\u00eb kulturore. Habitem edhe m\u00eb shum\u00eb se kam besuar se Ju do ta kishit kryer q\u00eb me koh\u00eb shtypjen e vepr\u00ebs dhe kjo do t\u00eb ishte tani af\u00ebr botimit. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj m\u00eb shkruan se un\u00eb, lidhur me shpenzimet e shtypjes dhe me fitimin e botimit, duhet t\u2019Ju drejtohem direkt Juve. Duhet t\u00eb them se nuk e kam t\u00eb qart\u00eb gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb histori, prandaj Ju lutem t\u00eb m\u00eb shkruani n\u00ebse ky manuskript \u00ebsht\u00eb konsideruar m\u00eb n\u00eb fund si i denj\u00eb p\u00ebr shtypje apo jo, dhe n\u00ebse ai do t\u00eb dal\u00eb nj\u00eb her\u00eb.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref57\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn57\">[57]<\/a>Me sa duket, k\u00ebto rreshta pak t\u00eb zjarrt\u00eb kan\u00eb shkaktuar nj\u00eb m\u00ebrzi tek Patsch, \u00e7ka ndikoi q\u00eb q\u00eb disa jav\u00eb m\u00eb von\u00eb\u00a0 Vlora t\u00eb detyrohej t\u00eb minimizonte d\u00ebmin:\u00a0<em>\u201cI nderuar Zot\u00ebri! Me vjen keq pa fund q\u00eb letra ime e fundit ka l\u00ebn\u00eb te Ju p\u00ebrshtypjen e v\u00ebrejtjes. Po nxitoj t\u2019Ju njoftoj se nuk kam pasur n\u00eb asnj\u00eb q\u00ebllimin t\u2019Ju hiqja besimin tim dhe t\u00eb dyshoja p\u00ebr dashamir\u00ebsin\u00eb Tuaj. Shkrimi im ka qen\u00eb p\u00ebr aq i justifikuar sa kam besuar t\u00eb gjeja n\u00eb heshtjen Tuaj dhe n\u00eb njoftimin vijues p\u00ebr 1000 korona nj\u00eb ofendim ndaj krenaris\u00eb sime si autor. M\u00eb lejoni t\u00eb jem m\u00eb i sakt\u00eb! Vonimi i botimit t\u00eb punimit tim me ka \u00e7uar n\u00eb mendimin se Ju e vler\u00ebsonit punimin si inferior dhe nuk mund ta botonit. Informimi pasues p\u00ebr 1000 korona e ka forcuar k\u00ebt\u00eb mendim, sepse e mora k\u00ebt\u00eb shum\u00eb si para heshtjeje t\u00eb miratuara dashamir\u00ebsisht nga ministria, e cila nuk e kishte konsideruar punimin tim si t\u00eb vlefsh\u00ebm p\u00ebr botim \u2026 P\u00ebr sa i p\u00ebrket pages\u00ebs, un\u00eb besoj t\u2019Ju kem siguruar tashm\u00eb se kjo nuk \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr mua. Me punimet e mia dua t\u2019i b\u00ebj nj\u00eb sh\u00ebrbim vendit tim dhe dijes s\u00eb p\u00ebrgjithshme. K\u00ebshtu Ju do t\u00eb kuptoni se do t\u00eb m\u00eb trishtonte t\u00eb bindesha q\u00eb me vepr\u00ebn time t\u00eb par\u00eb p\u00ebr pavlefshm\u00ebrin\u00eb e saj. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast do t\u00eb lija menj\u00ebher\u00eb edhe punimin e ri, t\u00eb cilin e kam filluar, p\u00ebr t\u00eb cilin kam konsultuar kaq shum\u00eb burime dhe kam b\u00ebr\u00eb kaq shum\u00eb parastudime, sepse nuk dua t\u00eb publikoj libra pa interes, vet\u00ebm e vet\u00ebm p\u00ebr t\u2019u shfaqur n\u00eb sken\u00eb si autor. Sidoqoft\u00eb, nuk mund t\u2019Ju lutem mjaft t\u00eb keni p\u00ebr zem\u00ebr botimin e shpejt\u00eb t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr dashamir\u00ebsisht, sepse ndryshe p\u00ebrmbajtja, tani tashm\u00eb tri vje\u00e7e, do t\u00eb humbiste krejt aktualitetin.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref58\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn58\">[58]<\/a>Nga letra e fundit p\u00ebrkat\u00ebse e Vlor\u00ebs drejtuar Patsch-it u shpreh d\u00ebshp\u00ebrimi i past\u00ebr, sepse nd\u00ebrkoh\u00eb u b\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje nderi p\u00ebr shqiptarin e ri:\u00a0<em>\u201cP\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj para disa dit\u00ebsh \u00ebsht\u00eb futur n\u00eb mes nj\u00eb rrethan\u00eb e re, e cila m\u00eb detyron ta rifreskoj k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. Nj\u00eb personalitet shum\u00eb i lart\u00eb ka pasur mir\u00ebsin\u00eb t\u00eb m\u00eb lutej t\u2019i d\u00ebrgoja punimin tim \u2018Berat und Tomor\u2019.Ky lib\u00ebr, sipas mendimit t\u00eb tij, duket t\u00eb ket\u00eb dal\u00eb q\u00eb me koh\u00eb! \u2026 Por un\u00eb v\u00ebrtet nuk e di m\u00eb, se \u00e7far\u00eb t\u2019i p\u00ebrgjigjem k\u00ebsaj k\u00ebrkese p\u00ebr librin tim \u2013 Ju siguroj p\u00ebr fjal\u00eb t\u00eb nderit, se \u00ebsht\u00eb me siguri e nj\u00ebqinda her\u00eb \u2026 Ju lutem t\u00eb jeni i sinqert\u00eb, krejt i sinqert\u00eb. A mund t\u00eb ndihmoj me q\u00ebllim q\u00eb ky punim t\u00eb botohet m\u00eb n\u00eb fund? Ju duhet t\u00eb pranoni pra se tani \u00ebsht\u00eb nj\u00eb Question d\u2019honneur p\u00ebr mua q\u00eb ky lib\u00ebrth dal\u00eb! Prandaj Ju lutem me shum\u00eb ngulm t\u2019i jepni \u00e7\u00ebshtjes nj\u00eb drejtim t\u00eb favorsh\u00ebm. Ju duhet t\u00eb kuptoni se nuk e b\u00ebj p\u00ebr sqim\u00eb q\u00eb t\u00eb kem nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb botuar. Un\u00eb duhet ta p\u00ebrfundoj k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr me emrin tim, ndryshe un\u00eb b\u00ebj p\u00ebrshtypjen e nj\u00eb sharlatani \u2013 dhe k\u00ebt\u00eb un\u00eb nuk mund ta pranoj n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref59\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn59\">[59]<\/a><\/p>\n<p>Eqrem Vlora i shkroi Patsch-it dy letra lidhur me botimin e nj\u00eb koleksioni p\u00ebrrallash n\u00eb \u201cZKdBHI\u201d, gj\u00eb q\u00eb nuk u krye asnj\u00ebher\u00eb. Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast ai iu lut p\u00ebr ndihm\u00eb mentorit t\u00eb tij n\u00eb kategorizimin dhe p\u00ebrpilimin e p\u00ebrrallave t\u00eb mbledhura.<a id=\"_ftnref60\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn60\">[60]<\/a>\u00a0P\u00ebr koleksionin e k\u00ebng\u00ebve gege t\u00eb At Vin\u00e7enc Prenushit, \u201c<strong>K\u00e2ng\u00eb popullore gegnishte\u201d<\/strong>, i cili duhej t\u00eb dilte n\u00eb \u201cZKdBHI\u201d, ai tha fjal\u00eb t\u00eb mira dhe premtoi t\u00eb shkruante mbi vepr\u00ebn dhe autorin n\u00eb disa gazeta shqiptare dhe t\u00eb kontribuonte n\u00eb p\u00ebrhapjen e vepr\u00ebs.<a id=\"_ftnref61\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn61\">[61]<\/a>Por ai kritikoi tek Prenushi dhe koleksionist\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb p\u00ebrrallave shqiptare q\u00eb ata\u00a0<em>\u201cnuk shpjegojn\u00eb para \u00e7do k\u00ebnge dometh\u00ebnien e saj historike si\u00e7 e kam b\u00ebr\u00eb un\u00eb tek k\u00ebng\u00ebt e mia. K\u00ebnga shqiptare \u00ebsht\u00eb kryesisht nj\u00eb naracion poetiko-lirik dhe mund t\u00eb ket\u00eb vler\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhmen vet\u00ebm kur p\u00ebrmenden edhe shkaqet e krijimit t\u00eb saj. Pas 30 vitesh, n\u00eb nj\u00eb vend ku nuk sh\u00ebnohet asgj\u00eb, k\u00ebto shkaqe do t\u00eb mbahen mend me shum\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, mos shpjegimi i historis\u00eb s\u00eb tyre \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkelje e r\u00ebnd\u00eb kund\u00ebr q\u00ebllimit t\u00eb mbledhjes s\u00eb k\u00ebng\u00ebve t\u00eb tilla. Ju lutem t\u2019i t\u00ebrhiqni At \u00a0Fisht\u00ebs v\u00ebmendjen ndaj k\u00ebsaj gj\u00ebje lidhur me koleksionin e tij t\u00eb k\u00ebng\u00ebve toske. Un\u00eb vet\u00eb do t\u00eb sh\u00ebnoj mbi \u00e7do k\u00ebng\u00eb prejardhjen, p\u00ebrhapjen dhe, n\u00eb rast se ekziston, dometh\u00ebnien e saj historike.\u201d<\/em><a id=\"_ftnref62\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn62\">[62]<\/a>\u00a0N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn let\u00ebr Vlora iu lut Patsch-it t\u00eb lejonte t\u00eb shtypeshin p\u00ebrrallat m\u00eb t\u00eb mira me piktura, p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrdorur si lektur\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. Shpenzimet p\u00ebr k\u00ebto do t\u2019i merrte p\u00ebrsip\u00ebr natyrisht ai vet\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Analiza e veprimit t\u00eb Patsch-it<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb folur me gjuh\u00ebn e Bourdieu-s, aktor\u00ebt individual\u00eb konkurronin me an\u00eb t\u00eb kapitalit ekonomik, kulturor, social dhe simbolik t\u00eb tyre p\u00ebr ruajtjen ose ndryshimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb pushtetit brendap\u00ebrbrenda fush\u00ebs albanologjike. Ka pasur tre tipa t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb aktor\u00ebve: 1.) tipin e past\u00ebr shkencor, t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuar nga Konstantin Jire\u010dek, Milan \u0160ufflay, Carl Patsch, Gustav Meyer, Arnold Schober, Franz Miklosich, Hugo Schuchardt, Wilhelm Meyer\u2013L\u00fcbke, Norbert Jokl dhe Maximilian Lambertz; 2.) tipin e p\u00ebrzier politiko\u2013shkencor me af\u00ebrsi me ose p\u00ebrfshirje n\u00eb fush\u00ebn politike, t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuar nga Johann Georg von Hahn, Ludwig von Thall\u00f3czy, Theodor Ippen dhe Franz Nopcsa; 3.) tipin e p\u00ebrzier ushtarako\u2013shkencor me af\u00ebrsi me ose p\u00ebrfshirje n\u00eb fush\u00ebn ushtarake, t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuar nga Georg Veith, Camillo Praschniker, Franz Seiner, Arthur Haberlandt, Nopcsa, Jokl dhe Lambertz.<a id=\"_ftnref63\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn63\">[63]<\/a>\u00a0Em\u00ebrtimi i dyfisht\u00eb i Nopcsa\u2013s, Jokl\u2013it dhe Lambertz\u2013it ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me faktin se n\u00eb periudha t\u00eb caktuara ata kan\u00eb qen\u00eb af\u00ebr fush\u00ebs politike dhe\/ose fush\u00ebs ushtarake.<\/p>\n<p>Patsch, nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues i tipit t\u00eb past\u00ebr shkencor, kishte si kapital kulturor p\u00ebrfundimin e tri studimeve, pik\u00ebrisht t\u00eb historis\u00eb, gjeografis\u00eb dhe filologjis\u00eb klasike, marrjen e doktorat\u00ebs n\u00eb filologji klasike si dhe marrjen e provimit t\u00eb m\u00ebsuesis\u00eb p\u00ebr gjeografi, histori dhe gjuh\u00ebn gjermane. Krahas sa m\u00eb sip\u00ebr, mund t\u00eb p\u00ebrmendim edhe veprimtarin\u00eb e tij si bursist dhe asistent n\u00eb seminarin arkeologjiko-epigrafik n\u00eb Vjen\u00eb tek arkeologu klasik Otto Benndorf dhe epigrafiku Eugen Bormann dhe, pun\u00ebn si m\u00ebsues gjimnazi n\u00eb Sarajev\u00eb. Patsch ishte historian dhe arkeolog. Fillimisht n\u00eb vitin 1898 u em\u00ebrua kustos n\u00eb Muzeun Komb\u00ebtar n\u00eb Sarajev\u00eb dhe n\u00eb 1904 drejtor i Institutit t\u00eb Ballkanit, i hapur me iniciativ\u00ebn e tij dhe i njohur zyrtarisht n\u00eb 1908. Drejtimi i Institutit t\u00eb Ballkanit, t\u00eb cilin e plot\u00ebsoi me nj\u00eb bibliotek\u00eb t\u00eb pasur si dhe me koleksione t\u00eb dor\u00ebshkrimeve, materialit arkivor, fotografive dhe hartave t\u00eb vlefshme n\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkimeve shkencore, e plot\u00ebsoi at\u00eb aq shum\u00eb sa n\u00eb vitet 1910 dhe 1917, nuk pranoi thirrjet p\u00ebr n\u00eb universitetin gjerman n\u00eb Prag\u00eb.<a id=\"_ftnref64\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn64\">[64]<\/a>\u00a0K\u00ebto hapa t\u00eb karrier\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt i refuzoi at\u00ebher\u00eb, ai do t\u2019i arrinte n\u00eb periudh\u00ebn midis dy Luft\u00ebrave Bot\u00ebrore . Kapitali i tij simbolik ishte shum\u00eb i madh: ai mbahet si themeluesi i k\u00ebrkimeve arkeologjike dhe i historis\u00eb s\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb Bosnj\u00ebs, i cili gjat\u00eb g\u00ebrmimeve intensive shp\u00ebtoi monumente t\u00eb panum\u00ebrta t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, t\u00eb tilla si shenjt\u00ebroren e Bindus-it tek burimi i Privilica-s af\u00ebr Biha\u00e7it (1895), Mithr\u00e4um-in n\u00eb Konjica (1897), por sidomos g\u00ebrmadhat e Mogorjelo-s (1899\u20131914), konservimi i t\u00eb cilave nga Patsch ishte shembullor p\u00ebr kushtet e at\u00ebhershme.<a id=\"_ftnref65\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn65\">[65]<\/a>\u00a0N\u00eb vitin 1900 Patsch mori pjes\u00eb si p\u00ebrfaq\u00ebsues zyrtar i Bosnj\u00ebs n\u00eb ekspozit\u00ebn bot\u00ebrore n\u00eb Paris. M\u00eb 1902 ai ishte an\u00ebtar i ekspedit\u00ebs arkeologjike t\u00eb drejtuar nga Benndorf-i n\u00eb kuadrin e projektit t\u00eb seris\u00eb s\u00eb botimeve t\u00eb mbishkrimeve \u201cTituli Asiae Minoris\u201d.<a id=\"_ftnref66\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftn66\">[66]<\/a>\u00a0Q\u00eb nga viti 1902, Patsch ishte an\u00ebtar i Institutit Gjerman t\u00eb Arkeologjis\u00eb dhe prej 1905-\u00ebs an\u00ebtar i Institutit Austriak t\u00eb Arkeologjis\u00eb. Ai ishte nj\u00eb organizator shkencor me lidhje t\u00eb shumanshme, \u00e7ka b\u00ebnte q\u00eb Instituti i Ballkanit t\u00eb funksiononte si pik\u00eb q\u00ebndrore p\u00ebr mbledhjen dhe shk\u00ebmbimin e dijes. Korrespondenca tep\u00ebr e pasur shkencore e Pasch-it d\u00ebshmon p\u00ebr nj\u00eb kapital social t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm.<\/p>\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n<p><a id=\"_ftn1\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref1\">[1]<\/a>\u00a0Austrian Science Fund (FWF), project nr. P26437\u2013G15.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn2\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref2\">[2]<\/a>\u00a0Kurt Gostentschnigg,\u00a0<em>Wissenschaft im Spannungsfeld von Politik und Milit\u00e4r. Die \u00f6sterreichisch-ungarische Albanologie 1867-1918<\/em>, Wiesbaden: Springer VS, 2018, (828 f.).<\/p>\n<p><a id=\"_ftn3\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref3\">[3]<\/a>\u00a0Oliver Bagari\u0107, \u201cMuseum und nationale Identit\u00e4ten: Eine Geschichte des Landesmuseums Sarajewo\u201c, n\u00eb\u00a0<em>S\u00fcdost\u2013Forschungen<\/em>\u00a067, M\u00fcnchen: 2008, f. 148.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn4\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref4\">[4]<\/a>\u00a0\u201cKustos\u201d = specialist shkencor n\u00eb nj\u00eb muze.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn5\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref5\">[5]<\/a>\u00a0O. Bagari\u0107, \u201cMuseum und nationale Identit\u00e4ten \u2026\u201d, f. 153 v.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn6\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref6\">[6]<\/a><em>\u00a0Po aty<\/em>, f. 159.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn7\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref7\">[7]<\/a><em>\u00a0Po aty<\/em>, f. 157 dhe 162;\u00a0<em>Arhiv Bosne i Hercegovine<\/em>\u00a0( m\u00eb tej: ABH), Zemaljska vlada Sarajevo ( m\u00eb tej: ZVS), 1889, Convolut 79, Chiffre 41\/39.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn8\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref8\">[8]<\/a><em>\u00a0Bayerisches Hauptstaatsarchiv<\/em>\u00a0-Arkiv Kryesor Shtet\u00ebror i Bavaris\u00eb (m\u00eb tej: BHStA), Bestand des S\u00fcdost\u2013Instituts( m\u00eb tej: BSOI) shqip: inventari Institutit Juglindor), Nachlass Patsch (shqip: trash\u00ebgimi e l\u00ebn\u00eb e Patsch-it), Karton (= K; shqip: kuti) 1, Archiveinheit (= AE; shqip: nj\u00ebsi arkivore) 263.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn9\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref9\">[9]<\/a><em>\u00a0Archiv der \u00d6sterreichischen Akademie der Wissenschaften in Wien<\/em>\u00a0(=A\u00d6AW; shqip: Arkiv i Akademis\u00eb Austriake t\u00eb Shkencave n\u00eb Vjen\u00eb), Balkan\u2013Kommission, K 1\/A2: Nr. 267\/1908.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn10\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref10\">[10]<\/a>\u00a0Historian serb nga Hercegovina (1885\u20131941). \u00a0Vladimir \u0106orovi\u0107 ka studiuar arkeologji, histori dhe filologji sllave n\u00eb universitetin e Vjen\u00ebs dhe ka punuar si administrator n\u00eb muzeun komb\u00ebtar t\u00eb Sarajev\u00ebs.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn11\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref11\">[11]<\/a>\u00a0Ernst Gerland, \u201cDas Bosnisch\u2013Hercegovinische Institut f\u00fcr Balkanforschung in Sarajevo. Ein Gedenkblatt zur Feier seines 10 j\u00e4hrigen Bestehens\u201d, n\u00eb\u00a0<em>Deutsche Literaturzeitung<\/em>\u00a036, Berlin: 1915, nr. 9, f. 429\u2013433.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn12\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref12\">[12]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 274:Briefe (= letra) und Postkarten (= kartolina) von Jire\u010dek an Patsch 1896\u20131917, Brief vom 30.9.1904.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn13\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref13\">[13]<\/a><em>\u00a0<\/em><em>A\u00d6AW<\/em>, Balkan\u2013Kommission, K 1\/A2: Nr. 267\/1908, Schreiben von Patsch vom 12.3.1908 an die Akademie der Wissenschaften in Wien.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn14\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref14\">[14]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 274:Briefe und Postkarten von Jire\u010dek an Patsch 1896\u20131917, Brief vom 5.2.1909.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn15\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref15\">[15]<\/a><em>\u00a0<\/em><em>A\u00d6AW<\/em>, Balkan\u2013Kommission, K 3\/H5: 1908 Schreiben von Jagi\u0107, Balkan\u2013Kommission, vom 29.4.1908 an Unbekannt anl\u00e4sslich der Gr\u00fcndung eines Balkaninstitutes in Bosnien\u2013Herzegowina.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn16\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref16\">[16]<\/a><em>\u00a0Haus\u2013, Hof\u2013 und Staatsarchiv Wien<\/em>\u00a0(m\u00eb tej: HHStA), Ministerium des \u00c4u\u00dferen ( m\u00eb tej: Md\u00c4; shqip: Ministri e Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme),Administrative Registratur (= AR; shqip: zyr\u00eb administrative), Fach(= F; shqip: deg\u00eb) 74\/3, Dep. 8 a, Nr. 18782, Bericht des Balkaninstituts vom 18.3.1912.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn17\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref17\">[17]<\/a>\u00a0Fabian Barcatta (1868\u20131954) ka qen\u00eb nj\u00eb misionar austriak n\u00eb Shqip\u00ebri. Shih Ndue Dedaj,\u00a0<em>Fabian Barcata dhe ditari i tij shqiptar. Nj\u00eb misionar i vjet\u00ebr austriak m\u00eb shqiptar se shqiptari\u201c<\/em>, Tirana: Mirdita, 2005.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn18\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref18\">[18]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 2, AE 299: Typoskript von Patsch ohne Angabe von Ort und Datum.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn19\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref19\">[19]<\/a>\u00a0Emri dhe t\u00eb dh\u00ebnat rreth k\u00ebtij personi nuk mund t\u00eb gjendeshin.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn20\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref20\">[20]<\/a><em>\u00a0HHStA<\/em>, Konsulatsarchiv Skutari, K\u00a021\u20134 Forschungsreisen:Pr\u00e4s. Nr. 187, 2.3.1918, Bericht von Hofrat C. Patsch vom 16.12.1917 betreffs seiner Forschungsreise nach Albanien im Herbst 1917.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn21\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref21\">[21]<\/a><em>\u00a0Po aty<\/em>.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn22\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref22\">[22]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 274:Briefe und Postkarten von Jire\u010dek an Patsch, 1896\u20131917.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn23\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref23\">[23]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 274: 5 Briefe von Jokl an Patsch 1913\u20131917, Brief vom 2.10.1913.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn24\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref24\">[24]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 274: 5 Briefe von Jokl an Patsch 1913\u20131917, Brief vom 14.1.1917.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn25\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref25\">[25]<\/a>\u00a0Shih m\u00eb holl\u00ebsisht Kurt Gostentschnigg, August Ritter von Kral. Aktori qendror i Austro\u2013Hungaris\u00eb n\u00eb territoret shqiptare\u201c, n\u00eb\u00a0<em>Studime Historike<\/em>\u00a053, 3\u20134, 2016, f. 49\u201372, k\u00ebtu f. 64\u201367.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn26\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref26\">[26]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 276: Briefe und Postkarten von Kral an Patsch,Brief aus Shkodra vom 28.1.1918.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn27\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref27\">[27]<\/a><em>\u00a0Po aty<\/em>.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn28\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref28\">[28]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 276: Briefe und Postkarten von Lambertz an Patsch,Brief aus Wien vom 26.10.1913.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn29\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref29\">[29]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 276: Briefe und Postkarten von Lambertz an Patsch, Brief aus Wien vom 6.1.1918.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn30\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref30\">[30]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 276: Briefe und Postkarten von Lambertz an Patsch, Briefe aus Wien vom 3.3.1918 u. 17.3.1918.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn31\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref31\">[31]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 280:Briefe von Thall\u00f3czy an Patsch 1894\u20131916, Brief vom 26.1.1914.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn32\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref32\">[32]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 280:Briefe von Thall\u00f3czy an Patsch 1894\u20131916, Brief vom 13.7.1914.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn33\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref33\">[33]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 280:Briefe von Thall\u00f3czy an Patsch 1894\u20131916, Brief vom 20.9.1914.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn34\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref34\">[34]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 281: Briefe von Weigand an Patsch, Brief vom 4.7.1904.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn35\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref35\">[35]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 281: Briefe von Weigand an Patsch, Brief vom 18.4.1907.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn36\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref36\">[36]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 6, AE 284: Briefe von Veith an Patsch 1910\u20131918.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn37\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref37\">[37]<\/a>\u00a0Shih m\u00eb holl\u00ebsisht Kurt Gostentschnigg, \u201cDy plane konkurruese 1918 \u2013 d\u00ebrgimi i monumenteve antike drejt Sarajev\u00ebs apo nd\u00ebrtimi i nj\u00eb muzeu komb\u00ebtar shqiptar?\u201c, n\u00eb\u00a0<em>Studime Historike<\/em>\u00a054, Tiran\u00eb: 2017, nr. 1-2, f. 147-163.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn38\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref38\">[38]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 274: Briefe von Ippen an Patsch 1905\u20131911.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn39\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref39\">[39]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 274: Briefe von Ippen an Patsch 1905\u20131911, Brief vom 15.10.1907.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn40\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref40\">[40]<\/a>\u00a0Bizantinist dhe neogrecist francez (1841-1903).<\/p>\n<p><a id=\"_ftn41\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref41\">[41]<\/a>\u00a0Hulumtues francez (1814-1866).<\/p>\n<p><a id=\"_ftn42\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref42\">[42]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 274: Briefe von Ippen an Patsch 1905\u20131911, Brief vom 21.4.1906.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn43\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref43\">[43]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 274: Briefe von Ippen an Patsch 1905\u20131911, Brief vom 8.10.1906.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn44\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref44\">[44]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 274: Briefe von Ippen an Patsch 1905\u20131911, Briefe vom 20.12.1906, 12.1.1907, 16.2.1908 u. 2.7.1911.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn45\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref45\">[45]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 274: Briefe von Ippen an Patsch 1905\u20131911, Brief vom 16.2.1908.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn46\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref46\">[46]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 277: Briefe von Nopcsa an Patsch 1908\u20131918.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn47\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref47\">[47]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 277: Briefe von Nopcsa an Patsch 1908\u20131918, Brief vom 27.3.1908.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn48\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref48\">[48]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 277: Briefe von Nopcsa an Patsch 1908\u20131918, Brief vom 24.4.1909. K\u00ebtu Nopcsa i em\u00ebrton punimet e veta shqiptare si dhurata p\u00ebr Institutin e Ballkanit.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn49\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref49\">[49]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 4, AE 277: Briefe von Nopcsa an Patsch 1908\u20131918, Brief vom 7.8.1909.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn50\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref50\">[50]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 281: Briefe von Eqrem Bey Vlora an Patsch 1907\u20131911.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn51\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref51\">[51]<\/a>\u00a0Gjimnaz publik.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn52\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref52\">[52]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 281: Briefe von Eqrem Bey Vlora an Patsch 1907\u20131911, Brief aus Istanbul vom 6.1.1907.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn53\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref53\">[53]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 281: Briefe von Eqrem Bey Vlora an Patsch 1907\u20131911, Brief aus Istanbul vom 25.9.1908 sowie Brief aus Vlora vom 20.1.1909.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn54\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref54\">[54]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 281: Briefe von Eqrem Bey Vlora an Patsch 1907\u20131911, Brief aus Vlora vom 20.1.1909sowie Brief aus Istanbul vom 20.7.1909.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn55\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref55\">[55]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 281: Briefe von Eqrem Bey Vlora an Patsch 1907\u20131911, Brief aus Istanbul vom 26.8.1908.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn56\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref56\">[56]<\/a><em>\u00a0Po aty<\/em>.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn57\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref57\">[57]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 281: Briefe von Eqrem Bey Vlora an Patsch 1907\u20131911, Brief aus Istanbul vom 17.4.1909.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn58\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref58\">[58]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 281: Briefe von Eqrem Bey Vlora an Patsch 1907\u20131911, Brief aus Istanbul vom 5.5.1909.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn59\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref59\">[59]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 281: Briefe von Eqrem Bey Vlora an Patsch 1907\u20131911, Brief aus Istanbul vom 3.5.1911.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn60\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref60\">[60]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 281: Briefe von Eqrem Bey Vlora an Patsch 1907\u20131911, Brief aus Istanbul vom 8.7.1910.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn61\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref61\">[61]<\/a><em>\u00a0BHStA<\/em>, BSOI, Nachlass Patsch, K 5, AE 281: Briefe von Eqrem Bey Vlora an Patsch 1907\u20131911, Brief aus Istanbul vom 4.7.1911.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn62\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref62\">[62]<\/a><em>\u00a0<\/em><em>Po aty<\/em>.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn63\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref63\">[63]<\/a>\u00a0K. Gostentschnigg,<em>\u00a0<\/em>\u201cWissenschaft im Spannungsfeld von Politik und Milit\u00e4r \u2026\u201d, f. 227 v. dhe 751; Kurt Gostentschnigg,\u00a0<em>The different researcher types. Austro\u2013Hungarian albanology between politics and military<\/em>, n\u00eb Ramadani, Fehari; Kosumi, Bajram (bot.): International scientific conference \u201cRelations between Albanians and Austria\u2013Hungary (Austria) by mid XIX. century to our days\u201d, Skopje, Prishtina: Logos-A, 2017, f. 73-86.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn64\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref64\">[64]<\/a><em>\u00a0Neue Deutsche Biographie<\/em>, Historische Kommission bei der bayerischen Akademie der Wissenschaften (Bot.), Berlin: Duncker und Humblot, 1953\u201387, v\u00ebll. 20, f. 101.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn65\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref65\">[65]<\/a><em>\u00a0<\/em><em>Po aty<\/em>.<\/p>\n<p><a id=\"_ftn66\" href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#_ftnref66\">[66]<\/a><em>\u00a0\u00d6sterreichisches Biographisches Lexikon 1815\u20131950<\/em>, Graz, Wien, K\u00f6ln: B\u00f6hlau, 1957\u20131983; q\u00eb nga 1975: Verlag der \u00f6sterreichischen Akademie der Wissenschaften; v\u00ebll. 7, f. 343.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkuran: Kurt Gostentschnigg Ky artikull \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej rezultateve t\u00eb projektit \u201cAlbanologjia austro-hungareze 1867\u20131918 \u2013 nj\u00eb rast i imperializmit kulturor?\u201d, t\u00eb kryer p\u00ebrgjat\u00eb viteve 2014\u20132017 n\u00eb Institutin e Historis\u00eb, dega e Historis\u00eb dhe Antropologjis\u00eb s\u00eb Europ\u00ebs Juglindore, t\u00eb Universitetit t\u00eb Gracit n\u00eb Austri.[1]\u00a0Fryt i k\u00ebtij projekti \u00ebsht\u00eb botimi i monografis\u00eb me titull \u201cWissenschaft im Spannungsfeld [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":73179,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[70],"tags":[3602],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Carl Patsch, Instituti i Ballkanit n\u00eb Sarajev\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjet shqiptare<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Carl Patsch, Instituti i Ballkanit n\u00eb Sarajev\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjet shqiptare\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Shkuran: Kurt Gostentschnigg Ky artikull \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej rezultateve t\u00eb projektit \u201cAlbanologjia austro-hungareze 1867\u20131918 \u2013 nj\u00eb rast i imperializmit kulturor?\u201d, t\u00eb kryer p\u00ebrgjat\u00eb viteve 2014\u20132017 n\u00eb Institutin e Historis\u00eb, dega e Historis\u00eb dhe Antropologjis\u00eb s\u00eb Europ\u00ebs Juglindore, t\u00eb Universitetit t\u00eb Gracit n\u00eb Austri.[1]\u00a0Fryt i k\u00ebtij projekti \u00ebsht\u00eb botimi i monografis\u00eb me titull \u201cWissenschaft im Spannungsfeld [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ve\u00e7 artikuj p\u00ebrmbledh\u00ebs\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/press07\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/kafexhiu.muharrem\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-02T19:57:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Capture-14-600x360-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"360\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"P\u00ebrmbledhja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"P\u00ebrmbledhja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"44 minuta\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/\"},\"author\":{\"name\":\"P\u00ebrmbledhja\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/person\/0d064377258d3221e50693947b9eb4fe\"},\"headline\":\"Carl Patsch, Instituti i Ballkanit n\u00eb Sarajev\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjet shqiptare\",\"datePublished\":\"2025-09-02T19:57:51+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-02T19:57:51+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/\"},\"wordCount\":8827,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#organization\"},\"keywords\":[\"Kurt Gostentschnigg\"],\"articleSection\":[\"Opinione\"],\"inLanguage\":\"sq\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/\",\"url\":\"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/\",\"name\":\"Carl Patsch, Instituti i Ballkanit n\u00eb Sarajev\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjet shqiptare\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-09-02T19:57:51+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-02T19:57:51+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ballina\",\"item\":\"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Carl Patsch, Instituti i Ballkanit n\u00eb Sarajev\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjet shqiptare\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/permbledhja.com\/\",\"name\":\"Ve\u00e7 artikuj p\u00ebrmbledh\u00ebs\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/permbledhja.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#organization\",\"name\":\"MK Media & Pr\",\"url\":\"https:\/\/permbledhja.com\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/07-Press-Logo.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/07-Press-Logo.jpg\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"MK Media & Pr\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/press07\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/person\/0d064377258d3221e50693947b9eb4fe\",\"name\":\"P\u00ebrmbledhja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/452004717_1040944174702970_8932037511805513407_n-96x96.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/452004717_1040944174702970_8932037511805513407_n-96x96.jpg\",\"caption\":\"P\u00ebrmbledhja\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/kafexhiu.muharrem\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/muharrem_kafexhiu\/\"],\"url\":\"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Carl Patsch, Instituti i Ballkanit n\u00eb Sarajev\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjet shqiptare","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Carl Patsch, Instituti i Ballkanit n\u00eb Sarajev\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjet shqiptare","og_description":"Shkuran: Kurt Gostentschnigg Ky artikull \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej rezultateve t\u00eb projektit \u201cAlbanologjia austro-hungareze 1867\u20131918 \u2013 nj\u00eb rast i imperializmit kulturor?\u201d, t\u00eb kryer p\u00ebrgjat\u00eb viteve 2014\u20132017 n\u00eb Institutin e Historis\u00eb, dega e Historis\u00eb dhe Antropologjis\u00eb s\u00eb Europ\u00ebs Juglindore, t\u00eb Universitetit t\u00eb Gracit n\u00eb Austri.[1]\u00a0Fryt i k\u00ebtij projekti \u00ebsht\u00eb botimi i monografis\u00eb me titull \u201cWissenschaft im Spannungsfeld [&hellip;]","og_url":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/","og_site_name":"Ve\u00e7 artikuj p\u00ebrmbledh\u00ebs","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/press07\/","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/kafexhiu.muharrem\/","article_published_time":"2025-09-02T19:57:51+00:00","og_image":[{"width":600,"height":360,"url":"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Capture-14-600x360-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"P\u00ebrmbledhja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"P\u00ebrmbledhja","Est. reading time":"44 minuta"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/"},"author":{"name":"P\u00ebrmbledhja","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/person\/0d064377258d3221e50693947b9eb4fe"},"headline":"Carl Patsch, Instituti i Ballkanit n\u00eb Sarajev\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjet shqiptare","datePublished":"2025-09-02T19:57:51+00:00","dateModified":"2025-09-02T19:57:51+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/"},"wordCount":8827,"publisher":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#organization"},"keywords":["Kurt Gostentschnigg"],"articleSection":["Opinione"],"inLanguage":"sq"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/","url":"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/","name":"Carl Patsch, Instituti i Ballkanit n\u00eb Sarajev\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjet shqiptare","isPartOf":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#website"},"datePublished":"2025-09-02T19:57:51+00:00","dateModified":"2025-09-02T19:57:51+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/carl-patsch-instituti-i-ballkanit-ne-sarajeve-dhe-ceshtjet-shqiptare\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ballina","item":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Carl Patsch, Instituti i Ballkanit n\u00eb Sarajev\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjet shqiptare"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#website","url":"https:\/\/permbledhja.com\/","name":"Ve\u00e7 artikuj p\u00ebrmbledh\u00ebs","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/permbledhja.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#organization","name":"MK Media & Pr","url":"https:\/\/permbledhja.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/07-Press-Logo.jpg","contentUrl":"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/07-Press-Logo.jpg","width":512,"height":512,"caption":"MK Media & Pr"},"image":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/press07\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/person\/0d064377258d3221e50693947b9eb4fe","name":"P\u00ebrmbledhja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/452004717_1040944174702970_8932037511805513407_n-96x96.jpg","contentUrl":"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/452004717_1040944174702970_8932037511805513407_n-96x96.jpg","caption":"P\u00ebrmbledhja"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/kafexhiu.muharrem\/","https:\/\/www.instagram.com\/muharrem_kafexhiu\/"],"url":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73178"}],"collection":[{"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73178"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73180,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73178\/revisions\/73180"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/73179"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}