Fushata ajrore, q\u00eb filloi m\u00eb 24 mars, zgjati 78 dit\u00eb dhe p\u00ebrfundoi me t\u00ebrheqjen e forcave serbe nga Kosova dhe vendosjen e Kosov\u00ebs n\u00eb nj\u00eb protektorat nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr nj\u00eb dekad\u00eb deri n\u00eb bisedimet q\u00eb \u00e7uan n\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e saj.<\/p>\n
Nj\u00ebzetepes\u00eb vite m\u00eb von\u00eb, Z\u00ebri i Amerik\u00ebs sjell kujtimet e nj\u00eb piloti amerikan q\u00eb bombardoi objektivat e forcave serbe n\u00eb Kosov\u00eb. Piloti Phil Haun, i cili u rikthye n\u00eb Kosov\u00eb p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar ndikimin e sulmeve t\u00eb tij, i tha koleges Garentina Kraja se nga aspekti moral nd\u00ebrhyrja n\u00eb Kosov\u00eb ishte vendimi i duhur.<\/p>\n
Piloti Phil Haun e mban mend n\u00eb detaje fluturimin e tij t\u00eb par\u00eb mbi Kosov\u00eb, 25 vjet m\u00eb par\u00eb, me avionin luftarak A-10.<\/p>\n
Misioni i tij: goditja e objektivave ushtarake serbe p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar popullsin\u00eb civile dhe spastrimin etnik, q\u00eb n\u00eb vitin 1999 e kishin shnd\u00ebrruar Kosov\u00ebn n\u00eb nj\u00eb fush\u00eb vdekjeje.<\/p>\n
Ishte fillimi i prillit t\u00eb vitit 1999 dhe suksesi i NATO-s, do t\u00eb varej jo vet\u00ebm nga uniteti i brisht\u00eb politik i aleanc\u00ebs per\u00ebndimore, q\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb po nd\u00ebrmerte nj\u00eb operacion ushtarak q\u00eb nga p\u00ebrfundimi i Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, por edhe nga moti.<\/p>\n
\u201cIshte misioni i par\u00eb. Qielli ishte i kthjell\u00ebt ato dit\u00eb t\u00eb para t\u00eb prillit. Po fluturonim mbi pjes\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb Kosov\u00ebs. Pam\u00eb disa makina serbe dhe ishte hera e vetme q\u00eb i pam\u00eb makinat ushtarake serbe n\u00eb rrug\u00eb. I godit\u00ebm me sukses. Pas k\u00ebsaj, ata filluan t\u00eb p\u00ebrdorin makina civile\u201d, tregon ai p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs.<\/p>\n
Rrafshit t\u00eb Dukagjinit, par\u00eb prej qiellit nga nga avioni si pjes\u00eb e \u2018Skuadr\u00ebs 81\u2019, ishte prezantimi i tij par\u00eb me Kosov\u00ebn. Disa mijra kilometra posht\u00eb, forcat serbe po p\u00ebrshkall\u00ebzonin sulmet, pasi p\u00ebrpjekjet shum\u00ebvje\u00e7are diplomatike nuk arrit\u00ebn ta bindnin Serbin\u00eb t\u00eb mos zgjeronte luft\u00ebn n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n
Gjat\u00eb jav\u00ebve kur piloti Haun bombardonte nga ajri objektivat ushtarake, forcat serbe n\u00eb tok\u00eb po d\u00ebbonin rreth 1 milion\u00eb shqiptar\u00eb nga Kosova drejt Shqip\u00ebris\u00eb, Maqedonis\u00eb dhe Malit t\u00eb Zi. Me nj\u00eb skenar t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur n\u00eb mbar\u00eb Kosov\u00ebn, nga Gjakova n\u00eb Pej\u00eb, nga Krush\u00eb e Madhe dhe e Vog\u00ebl n\u00eb Izbic\u00eb e Mej\u00eb, p\u00ebr 78 dit\u00eb, forcat serbe ekzekutuan rreth 10,000 civil\u00eb, shumica burra.<\/p>\n
Z\u00ebri i Amerik\u00ebs: A mendoni se vendimi p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrhyr\u00eb ishte vendim i duhur?<\/p>\n
Piloti Phil Haun: \u201c\u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr mua ta them. Ende punoj p\u00ebr Departamentin e Mbrojtjes dhe m\u00eb duhet t\u00eb them se k\u00ebto jan\u00eb pik\u00ebpamjet e mia dhe nuk pasqyrojn\u00eb q\u00ebndrimet e Pentagonit. Kam menduar shum\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. Nga aspekti moral, ishte vendim i duhur, duke marr parasysh at\u00eb q\u00eb po ndodhte n\u00eb Kosov\u00eb. Un\u00eb jam angazhuar n\u00eb shum\u00eb konflikte, n\u00eb Irak, n\u00eb Bosnj\u00eb, Afganistan dhe Kosov\u00eb. P\u00ebr mendimin tim, p\u00ebrdorimi i forc\u00ebs asnj\u00ebher\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb zgjidhja e d\u00ebshiruar, apo q\u00eb t\u00eb b\u00ebn t\u00eb ndihesh mir\u00eb. Por m\u00eb duhet ta pranoj, ajo q\u00eb b\u00ebm\u00eb mbi qiejt e Kosov\u00ebs, m\u00eb b\u00ebn t\u00eb ndihem shum\u00eb mir\u00eb p\u00ebr p\u00ebrdorimin e forc\u00ebs ushtarake.\u201d<\/p>\n
Ai thot\u00eb se nd\u00ebrhyrja e NATO-s n\u00eb Kosov\u00eb e ka form\u00ebsuar n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme.<\/p>\n
N\u00eb nj\u00ebrin nga fluturimet mbi Kosov\u00eb, m\u00eb 1 maj t\u00eb vitit 1999, si\u00e7 shihet n\u00eb k\u00ebt\u00eb simulim t\u00eb realizuar nga nj\u00eb studio grafike, avioni i pilotit Haun u godit nga forcat serbe me nj\u00eb raket\u00eb ruse tok\u00eb-aj\u00ebr. Ai b\u00ebri nj\u00eb ulje t\u00eb detyruar n\u00eb Shkup.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2010, piloti Haun u kthye n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 k\u00ebt\u00eb her\u00eb p\u00ebr ta par\u00eb at\u00eb nga toka dhe p\u00ebr t\u00eb par\u00eb nga af\u00ebr ndikimin e sulmeve q\u00eb kishte kryer.<\/p>\n
\u201cPas luft\u00ebs pati shum\u00eb diskutime rreth dobis\u00eb s\u00eb forc\u00ebs s\u00eb NATO-s dhe doja t\u00eb shkoja t\u00eb shihja ku kisha goditur dhe t\u00eb flisja me njer\u00ebzit atje. Edhe n\u00eb vendet ku bombat kishin shkaktuar d\u00ebm, njer\u00ebzit n\u00eb Kosov\u00eb ishin aq dashamir\u00ebs dhe vazhdimisht m\u00eb falenderonin p\u00ebr angazhimin e NATO-s. M\u00eb b\u00ebri p\u00ebrshtypje sa mir\u00ebnjoh\u00ebs ishin\u2026 Shkova n\u00eb Kosov\u00eb n\u00eb pranver\u00ebn e vitit 2010. Mora me vete hartat dhe identifikova ato q\u00eb i konsideroja goditje t\u00eb mira t\u00eb objektivave, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se kisha q\u00eblluar objektiva ku mendoja se kam shkaktuar d\u00ebme t\u00eb konsiderueshme. Dhe pastaj ato q\u00eb i konsideroja si sulme t\u00eb mundshme t\u00eb k\u00ebqija, ku shqet\u00ebsohesha n\u00ebse kam shkaktuar d\u00ebme t\u00eb paq\u00ebllimshme dhe m\u00eb duhej t\u00eb kuptoja se \u00e7far\u00eb ishin ato. N\u00eb Kosov\u00eb m\u00eb b\u00ebri p\u00ebrshtypje aspekti njer\u00ebzor. Nga qielli nuk e ke at\u00eb ndjenj\u00eb, t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb njeriut, je lart dhe sheh posht\u00eb, nj\u00ebsoj si sheh nga dritarja e nj\u00eb aeroplani, \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb shoh\u00ebsh njer\u00ebz. Andaj t\u00eb shoh\u00ebsh njer\u00ebzit dhe t\u00eb kuptosh se \u00e7far\u00eb ke b\u00ebr\u00eb ka patur ndikim pozitiv n\u00eb jet\u00ebn e t\u00eb tjer\u00ebve, kjo ishte fija q\u00eb lidh k\u00ebt\u00eb rr\u00ebfim. N\u00eb kolegjin ushtarak m\u00ebsojm\u00eb se forca p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb arritur objektiva politike dhe se forca nuk duhet p\u00ebrdur asnj\u00ebher\u00eb pa patur nj\u00eb q\u00ebllim politik. Sot, ku shikoj pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs dhe rezultatin politik, m\u00eb ndihmon t\u00eb mbyll k\u00ebt\u00eb kapitull t\u00eb jet\u00ebs time\u201d, tregon piloti Phil Haun.<\/p>\n
Q\u00eb nga nd\u00ebrhyrja e NATO-s n\u00eb Kosov\u00eb, piloti Haun ka kryer misione luftarake n\u00eb Irak dhe Afganistan. Fushata ajrore kund\u00ebr objektivave ushtarake n\u00eb ish-Jugosllavi ka l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb profesionale, duke u shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb nga shtyllat kryesore t\u00eb angazhimit t\u00eb tij akademik.<\/p>\n
Ai vazhdon t\u00eb shkruaj\u00eb dhe t\u00eb ligjeroj\u00eb p\u00ebr fuqin\u00eb ushtarake ajrore n\u00eb programin e siguris\u00eb n\u00eb universitetin e njohur amerikan MIT dhe n\u00eb Kolegjin e Luft\u00ebs t\u00eb Forcave Detare n\u00eb shtetin Rod Ajlend. Nd\u00ebrhyrja n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull konkret q\u00eb studiohet dhe diskutohet me student\u00ebt. Nd\u00ebrhyrjen ajrore e NATO-s konsiderohet si nj\u00eb pik\u00eb kthese dhe m\u00ebsimet nga ajo jan\u00eb t\u00eb vlefshme p\u00ebr forcat ajrore amerikane dhe strategjin\u00eb e p\u00ebrgjithshme t\u00eb luft\u00ebs p\u00ebr arritjen e q\u00ebllimeve politike.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nj\u00ebzetepes\u00eb vite m\u00eb par\u00eb, n\u00ebn drejtimin e Shteteve t\u00eb Bashkuara, NATO-ja nd\u00ebrmori nd\u00ebrhyrjen e par\u00eb ajrore t\u00eb shkall\u00ebs s\u00eb gj\u00ebr\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndalur spastrimin etnik t\u00eb popullat\u00ebs shqiptare nga forcat serbe, pas d\u00ebshtimit t\u00eb p\u00ebrpjekjeve diplomatike p\u00ebr t\u00eb ndalur luft\u00ebn n\u00eb Kosov\u00eb. Fushata ajrore, q\u00eb filloi m\u00eb 24 mars, zgjati 78 dit\u00eb dhe p\u00ebrfundoi me […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":53651,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[2645],"tags":[],"yoast_head":"\n