{"id":41810,"date":"2024-01-08T09:14:39","date_gmt":"2024-01-08T09:14:39","guid":{"rendered":"https:\/\/permbledhja.com\/?p=41810"},"modified":"2024-01-08T09:14:39","modified_gmt":"2024-01-08T09:14:39","slug":"bindja-qe-me-perforcoi-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/","title":{"rendered":"Bindja q\u00eb m\u00eb p\u00ebrforcoi 2023"},"content":{"rendered":"<p>P\u00ebrfitimi m\u00eb i madh i nj\u00eb edukimi t\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb menduar me kok\u00ebn t\u00ebnde, d\u00ebgjuar me kujdes mendimet e t\u00eb tjer\u00ebve, debatuar me to p\u00ebr ide dhe reflektuar p\u00ebr tema t\u00eb ndryshme. N\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb demokratike, pavar\u00ebsisht v\u00ebrshimit t\u00eb t\u00eb \u201cv\u00ebrtetave alternative\u201d, ekziston nj\u00eb ekosistem i decentralizuar i akademik\u00ebve, klerit, shoq\u00ebris\u00eb civile, gazetar\u00ebve, sip\u00ebrmarrjes dhe t\u00eb tjer\u00ebve q\u00eb nuk jan\u00eb n\u00eb nj\u00eb mendje p\u00ebr shum\u00eb\u00e7ka, por bien dakord p\u00ebr nj\u00eb sistem t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt rregullash p\u00ebr form\u00ebsimin e njohurive.<\/p>\n<p>N\u00eb Shqip\u00ebri kjo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb, p\u00ebr shkak se nuk ekziston ende nj\u00eb treg idesh dhe nj\u00eb ekosistem ku njer\u00ebzit kolektivisht t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb arsyetojn\u00eb mbi at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb tij, politika e dit\u00ebs i dikton shoq\u00ebris\u00eb nj\u00eb agjend\u00eb mediatike, e cila, n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb nuk mund\u00ebson shqyrtimin e ideve q\u00eb duhet t\u2019i mbijetojn\u00eb kontrollit kolektiv, shoshitja e t\u00eb cilave e ndihmon zhvillimin demokratik t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<h3>Shkruan: Ditmir Bushati<\/h3>\n<p>P\u00ebrgjat\u00eb vitit 2023 n\u00eb podcastin tim \u201cPublic Square\u201d pata mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb bisedoj me personalitete t\u00eb sken\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe shqiptare p\u00ebr tema t\u00eb ndryshme, duke u p\u00ebrpjekur p\u00ebr t\u00eb kuptuar e shpjeguar fenomene q\u00eb na shqet\u00ebsojn\u00eb. Fjal\u00ebt ky\u00e7e t\u00eb k\u00ebtyre bisedave kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me sigurin\u00eb, demokracin\u00eb, ekonomin\u00eb e jet\u00ebs, dhe m\u00ebnyr\u00ebn sesi mund t\u00eb veprojn\u00eb shqiptar\u00ebt n\u00eb nj\u00eb realitet me \u201ct\u00eb panjohura t\u00eb njohura\u201d, p\u00ebr t\u00eb huazuar nj\u00eb shprehje t\u00eb filozofit t\u00eb njohur Slavoj \u017di\u017eek. Po p\u00ebrpiqem t\u00eb shtjelloj reflektimet e mia nga k\u00ebto biseda p\u00ebr t\u00eb kuptuar sfidat para nesh.<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Siguria<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Viti 2023 u sh\u00ebnjua nga luftrat dhe konfliktet. Megjith\u00ebse Ukraina po i reziston agresionit rus, kund\u00ebrofensiva e saj ushtarake nuk arriti rezultatet e d\u00ebshiruara. Pak gj\u00ebra ndryshuan n\u00eb t\u00ebrren. Nd\u00ebrsa n\u00eb Europ\u00eb dhe SHBA u ndjen\u00eb shenjat \u201clodhjes nga Ukraina\u201d. Rindezja e konfliktit t\u00eb p\u00ebrgjaksh\u00ebm n\u00eb Lindje t\u00eb Mesme m\u00eb 7 tetor, fundosi shanset p\u00ebr paqe dhe zgjidhje t\u00eb q\u00ebndrueshme mes Izraelit dhe Palestin\u00ebs dhe zhvendosi disi n\u00eb plan t\u00eb dyt\u00eb luft\u00ebn q\u00eb po zhvilohet n\u00eb Europ\u00eb q\u00eb prej 24 shkurtit t\u00eb vitit 2022.<\/p>\n<p>Pasi Vladimir Putin pushtoi Ukrain\u00ebn, Per\u00ebndimi u ndje superior n\u00eb udh\u00ebheqjen e nj\u00eb shumic\u00eb shtetesh n\u00eb Kombet e Bashkuara, q\u00eb p\u00ebrmes rezolutave t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme d\u00ebnuan agresionin e pashembullt rus. Megjithat\u00eb, n\u00eb kuptimin demografik t\u00eb fjal\u00ebs, duhet pranuar se pjesa m\u00eb e madhe e bot\u00ebs nuk e d\u00ebnoi Rusin\u00eb, sepse sanksioneve ju bashkuan rreth 40% e popullsis\u00eb s\u00eb bot\u00ebs, q\u00eb p\u00ebrkon me rreth 30% t\u00eb produktit t\u00eb bashk\u00ebpunimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, rindezja e konfliktit t\u00eb p\u00ebrgjaksh\u00ebm n\u00eb Lindje t\u00eb Mesme e p\u00ebrmbysi ep\u00ebrsin\u00eb e Per\u00ebndimit p\u00ebrkundrejt pjes\u00ebs tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs, p\u00ebr shkak t\u00eb ndarjeve katastrofike brenda BE-s\u00eb dhe vet\u00eb Per\u00ebndimit. Dhe askund kjo nuk ishte m\u00eb e dukshme se sa n\u00eb votimet q\u00eb u zhvilluan n\u00eb OKB, ku Per\u00ebndimi ishte i p\u00ebr\u00e7ar\u00eb.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb angazhimeve t\u00eb mia n\u00eb Lindjen e Mesme dhe bisedave me personalitete t\u00eb ndryshme atje, kuptova se p\u00ebr ta lufta n\u00eb Ukrain\u00eb konsiderohej nj\u00eb luft\u00eb n\u00eb Europ\u00eb, q\u00eb pak kishte t\u00eb b\u00ebnte me t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe sigurin\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Europa shfaqej me v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb hart\u00ebn mendore t\u00eb Lindjes s\u00eb Mesme, pavar\u00ebsisht af\u00ebrsis\u00eb gjeografike dhe faktit se Europa \u00ebsht\u00eb porta hyr\u00ebse e refugjat\u00ebve nga Lindja e Mesme.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e kuptueshme se mungesa e nj\u00eb q\u00ebndrimi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare, arm\u00ebpushimit t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm dhe nd\u00ebrtimit t\u00eb kushteve p\u00ebr nj\u00eb zgjidhje t\u00eb q\u00ebndrueshme me dy shtete n\u00eb Lindje t\u00eb Mesme, e dob\u00ebson pozit\u00ebn globale t\u00eb BE-s\u00eb n\u00eb ve\u00e7anti dhe Per\u00ebndimit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi n\u00eb sigurimin e mb\u00ebshtetjes nd\u00ebrkomb\u00ebtare ndaj Ukrain\u00ebs, e cila q\u00ebndron n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb siguris\u00eb europiane.<\/p>\n<p>Pozicioni i BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb po aq i v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb jug t\u00eb kontinentit, p\u00ebr shkak t\u00eb q\u00ebndrimeve anemike ndaj Serbis\u00eb, si prish\u00ebse e stabilitetit rajonal dhe p\u00ebr moslinj\u00ebzimin e politikave dhe q\u00ebndrimeve t\u00eb saj me ato t\u00eb BE-s\u00eb. N\u00eb dallim nga agresioni rus kund\u00ebr Ukrain\u00ebs, q\u00eb ka trajtat e nj\u00eb luft\u00eb koloniale, apo nga konflikti n\u00eb Nagorno-Karabakh, agresioni i Serbis\u00eb ndaj Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb ai i nj\u00eb shteti kandidat p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE ndaj nj\u00eb shteti q\u00eb synon an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb BE.<\/p>\n<p>V\u00ebshtruar n\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, p\u00ebrfundimi i k\u00ebtij konflikti nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje politike, por nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje serioze e siguris\u00eb p\u00ebr rajonin dhe t\u00eb ardhmen e Europ\u00ebs. Zgjedhja nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb vet\u00ebm mes d\u00ebshtimit dhe suksesit t\u00eb dialogut, por nd\u00ebrmjet stabilitetit dhe p\u00ebrshkall\u00ebzimit t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb akteve t\u00eb dhun\u00ebs. Pa garantuar sigurin\u00eb dhe p\u00ebrmbylljen e konflikteve si pasoj\u00eb e shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb n\u00eb jug t\u00eb kontinentit, BE-ja do ta ket\u00eb t\u00eb pamundur t\u2019i rezistoj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme agresionit rus n\u00eb lindje t\u00eb kontinentit.<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Demokracia<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Q\u00eb prej vitit 2008, kemi nj\u00eb r\u00ebnie graduale t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb demokracis\u00eb, madje edhe midis tridhjet\u00eb demokracive m\u00eb t\u00eb p\u00ebrparuara t\u00eb Europ\u00ebs Per\u00ebndimore dhe Amerik\u00ebs s\u00eb Veriut. Viti 2023 nuk p\u00ebrb\u00ebn p\u00ebrjashtim. Edhe n\u00eb rajonin ton\u00eb, me p\u00ebrjashtim t\u00eb Kosov\u00ebs, ka bjerrje t\u00eb normave demokratike, jo vet\u00ebm p\u00ebr sa u p\u00ebrket zgjedhjeve t\u00eb lira e demokratike, por edhe p\u00ebr sa i takon aspekteve t\u00eb tjera t\u00eb demokracis\u00eb liberale. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, normave themelore t\u00eb bashk\u00ebjetes\u00ebs demokratike q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me shtetin e s\u00eb drejt\u00ebs, kontrollet dhe ekuilibrat nd\u00ebrmjet pushteteve, llogaridh\u00ebnien dhe p\u00ebrgjegjshm\u00ebrin\u00eb politike.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb tilla kushte shtrohet pyetja n\u00ebs\u00eb ja vlen t\u00eb luftosh p\u00ebr demokracin\u00eb? P\u00ebrgjigjja e k\u00ebsaj pyetje p\u00ebr ne shqiptar\u00ebt s\u2019duhet t\u00eb ket\u00eb asnj\u00eb dilem\u00eb, pasi arritjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha historike si komb i kemi realizuar n\u00eb ato pak \u00e7aste t\u00eb historis\u00eb son\u00eb kur kemi mbajtur gjall\u00eb shpirtin dhe frym\u00ebn e demokracis\u00eb dhe kur kemi respektuar ligj\u00ebsit\u00eb e politik\u00ebs, t\u00eb cilat edhe pse jo t\u00eb kodifikuara kan\u00eb vler\u00ebn e ligjeve t\u00eb natyr\u00ebs. Ashtu si siguria edhe demokracia nuk mund t\u00eb merret e mir\u00ebqen\u00eb, si nj\u00eb sistem q\u00eb fitohet njeh\u00ebr\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb.<\/p>\n<p>Demokracia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sistem q\u00eb duhet kultivuar dita-dit\u00ebs. P\u00ebr t\u00eb kemi shum\u00eb p\u00ebrkufizime. Koncepti minimalist i saj lidhet me organizimin e zgjedhjeve t\u00eb lira dhe t\u00eb barabarta. Koncepti i mes\u00ebm n\u00ebnkupton, nga nj\u00ebra an\u00eb, zgjedhje t\u00eb lira dhe t\u00eb barabarta, si dhe shtetin e s\u00eb drejt\u00ebs, kontrollin dhe ekuilibrat nd\u00ebrmjet pushteteve, nga ana tjet\u00ebr. Nd\u00ebrsa sipas konceptit maksimalist, q\u00eb kryesisht promovohet nga demokrat\u00ebt e thekur, demokraci do t\u00eb thot\u00eb zgjedhje t\u00eb lira, shtet i s\u00eb drejt\u00ebs, plus nj\u00eb lloj drejt\u00ebsie sociale dhe frym\u00eb ndershm\u00ebrie n\u00eb qeverisje.<\/p>\n<p>P\u00ebrkundrejt kategorizimit t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrm, sfidat me t\u00eb cilat p\u00ebrballen vendet e rajonit ton\u00eb mund t\u00eb mos jen\u00eb identike. Sidoqoft\u00eb, nj\u00eb fillim i mir\u00eb do t\u00eb ishte adresimi i polarizimit t\u00eb tejskajsh\u00ebm t\u00eb jet\u00ebs politike, njeh\u00ebsimit t\u00eb shtetit me pushtetin, tog\u00ebzimit t\u00eb korrupsionit dhe krimit n\u00eb jet\u00ebn publike, p\u00ebrqendrimit t\u00eb pasuris\u00eb s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dhe li\u00e7ensave komb\u00ebtare tek nj\u00eb grusht njer\u00ebzish, pa i kthyer mbrapsht investimin shoq\u00ebris\u00eb. Fenomene k\u00ebto q\u00eb rraskapisin besimin e njer\u00ebzve dhe zvog\u00eblojn\u00eb mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb dinjitetshme. E sigurt\u00eb \u00ebsht\u00eb se 2024, si vit zgjedhor n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb bot\u00ebs, do t\u00eb jet\u00eb vendimtar n\u00eb betej\u00ebn mes demokracis\u00eb dhe formave t\u00eb tjera t\u00eb qeverisjes.<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Ekonomia e jet\u00ebs<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>N\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor ka gjithnj\u00eb e m\u00eb pak njer\u00ebz. Nd\u00ebrkoh\u00eb, ato q\u00eb nuk emigrojn\u00eb dhe q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb rajon po plaken. Hendeku zhvillimor mes rajonit dhe BE-s\u00eb, apo edhe fqinj\u00ebve tan\u00eb an\u00ebtar\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb, nuk po ngushtohet, pavar\u00ebsisht fjal\u00ebve t\u00eb \u00ebmbla t\u00eb zyrtar\u00ebve t\u00eb lart\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb. Rajoni p\u00ebrballet me sfida t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebrsa i p\u00ebrket politikave t\u00eb arsimit, sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, p\u00ebrkujdesjes shoq\u00ebrore dhe sh\u00ebrbimeve t\u00eb tjera publike, t\u00eb cilat p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb boshtin e asaj q\u00eb Jacques Attali e p\u00ebrkufizon si \u00a0\u201cekonomia e jet\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p>Tkurrja e popullsis\u00eb dhe fuqis\u00eb pun\u00ebtore n\u00eb dispozicion zvog\u00eblon mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00ebrheqjen e investimeve t\u00eb huaja. Pa t\u00eb rinj dhe pa njer\u00ebz t\u00eb arsimuar \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb krijohet nj\u00eb mas\u00eb kritike e p\u00ebrkushtuar p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur sundimin e s\u00eb drejt\u00ebs, rr\u00ebnjosur demokracin\u00eb, p\u00ebrmir\u00ebsuar kultur\u00ebn politike, sjelljen institucionale dhe nivelin e llogaridh\u00ebnies.<\/p>\n<p>P\u00ebr fat t\u00eb keq, Shqip\u00ebria i prin vendeve t\u00eb rajonit me numrin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb emigracionit. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb debati t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u201ck\u00ebrc\u00ebnim demografik\u201d, n\u00eb Shqip\u00ebri ka dy q\u00ebndrime. Nj\u00ebri, q\u00eb p\u00ebrpiqet ta trajtoj\u00eb si dukuri q\u00eb ka prekur shum\u00eb vende t\u00eb Europ\u00ebs Juglindore, por duke shmangur analiz\u00ebn p\u00ebr rr\u00ebnj\u00ebt e fenomenit dhe intensitetin e lart\u00eb t\u00eb emigrimit. Tjetri, q\u00eb \u00ebsht\u00eb konstatues ndaj fenomenit dhe shpotit\u00ebs ndaj qeveris\u00eb, por pa paraqitur ide alternative sesi mund t\u00eb dilet gradualisht nga kjo situat\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00ebse nuk merren masa t\u00eb shpejta, krahas rreziqeve t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrme, Shqip\u00ebria do t\u00eb p\u00ebrballet edhe me tri rreziqe t\u00eb tjera q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb e skem\u00ebs s\u00eb pensioneve, kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor, dhe atij shoq\u00ebror. K\u00ebsisoj, dor\u00ebzimi para \u201ck\u00ebrc\u00ebnimit demografik\u201d nuk \u00ebsht\u00eb opsion, e as z\u00ebvend\u00ebsimi me politikat e imigracionit. \u00cbsht\u00eb e domosdoshme t\u00eb adresohen faktor\u00ebt shtyt\u00ebs dhe t\u00ebrheq\u00ebs t\u00eb emigracionit, duke insistuar n\u00eb lidhjen e marr\u00ebveshjeve me shtetet q\u00eb preferohen si destinacione, sidomos nga t\u00eb rinjt\u00eb e mir\u00ebarsimuar. Kjo krijon nj\u00eb baz\u00eb p\u00ebr p\u00ebrdorimin e aseteve t\u00eb krijuara fal\u00eb kontributit t\u00eb taksapaguesve shqiptar\u00eb dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht i\u2019a njeh t\u00eb drejt\u00ebn njer\u00ebzve q\u00eb duan t\u00eb l\u00ebvizin p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb veriun e Europ\u00ebs.<\/p>\n<p>Gjithashtu, nevojiten politika aktive q\u00eb form\u00ebsojn\u00eb ekonomin\u00eb e jet\u00ebs. Aktivitetet duhet t\u2019i riorientojm\u00eb drejt ekonomis\u00eb s\u00eb jet\u00ebs, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb m\u00eb shum\u00eb demokraci, m\u00eb shum\u00eb sh\u00ebndet, m\u00eb shum\u00eb arsim, m\u00eb shum\u00eb ushqim t\u00eb p\u00ebrballuesh\u00ebm dhe t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm, dhe natyrisht siguri.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat nga shum\u00eb studime tregojn\u00eb se nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e njer\u00ebzve nuk emigrojn\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr arsye ekonomike, por p\u00ebr shkaqe q\u00eb lidhen me modelin e qeverisjes, i cili asfikson shtres\u00ebn e mesme, duke thelluar pabarazit\u00eb n\u00eb shoq\u00ebri. Pabarazin\u00eb e statusit social-ekonomik, e t\u00eb ardhurave, dhe mund\u00ebsive t\u00eb jet\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb dal\u00eb nga kjo situat\u00eb na duhet t\u00eb rishp\u00ebrndajm\u00eb burimet dhe t\u00eb ardhurat, por mbi t\u00eb gjitha duhet t\u00eb rishp\u00ebrndajm\u00eb burimet e dijes dhe aft\u00ebsive p\u00ebrmes arsimit. Politikat e arsimit kan\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb rishikohen e zbatohen me nj\u00eb mend\u00ebsi t\u00eb re, duke pranuar me p\u00ebrul\u00ebsi gabimet e s\u00eb shkuar\u00ebs. Programet e trajnimit me fokus teknologjin\u00eb jan\u00eb t\u00eb mir\u00ebpritura, por ato nuk mund t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb programet e arsimit. Na duhet t\u00eb sigurojm\u00eb cil\u00ebsi n\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebnie dhe n\u00eb pun\u00eb shkencore.<\/p>\n<p>Struktura e ekonomis\u00eb shqiptare duhet t\u00eb ndryshoj\u00eb gradualisht. Ekonomia mb\u00ebshtetet kryesisht n\u00eb deg\u00eb si nd\u00ebrtimi apo turizmi, q\u00eb jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrkohshme p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn si duhet t\u00eb zhvillohet vendi. M\u00ebnyra si duhet t\u00eb rritet ekonomia duhet t\u00eb jet\u00eb me produktivitet shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb t\u00eb ardhura m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha. Pa arsim cil\u00ebsor dhe dije \u00ebsht\u00eb i pamundur produktiviteti i lart\u00eb. Na duhet t\u00eb nxisim deg\u00ebt e reja t\u00eb zhvillimit q\u00eb bazohen tek industria e gjelb\u00ebr, t\u00eb zhvillojm\u00eb burimet e m\u00ebdha energjitike, q\u00eb jan\u00eb nj\u00eb pasuri e madhe, dhe burimet minerare p\u00ebr zhvillimin e industris\u00eb s\u00eb r\u00ebnd\u00eb, dhe t\u00eb orientojm\u00eb burimet njer\u00ebzore drejt deg\u00ebve t\u00eb reja.<\/p>\n<p>Duke reflektuar mbi sfidat e m\u00ebsip\u00ebrme, t\u00eb cilat jam p\u00ebrpjekur t\u2019i analizoj me t\u00eb ftuarit n\u00eb podcastin tim \u201cPublic Square\u201d, viti 2023 m\u00eb p\u00ebrforcoi bindjen se nuk mund t\u00eb vazhdojm\u00eb ta marrim p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebqen\u00eb faktin se jetojm\u00eb dit\u00ebt m\u00eb t\u00eb mira t\u00eb historis\u00eb ton\u00eb komb\u00ebtare, t\u00eb faktorizimit e nd\u00ebrveprimit rajonal e global, pa investuar m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr sigurin\u00eb, pa luftuar e rr\u00ebnjosur demokracin\u00eb, dhe pa nj\u00eb zhvillim ekonomik t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm q\u00eb bazohet tek dija. \u00a0N\u00ebse t\u00eb ardhmen ton\u00eb i\u2019a lem\u00eb inercis\u00eb, n\u00ebse nuk \u00ebnd\u00ebrrojm\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb ardhme, n\u00ebse nuk kemi asnj\u00eb vizion, dhe n\u00ebse nuk kemi fuqin\u00eb dhe shpirtin p\u00ebr t\u00eb luftuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb ardhme e k\u00ebt\u00eb vizion, do t\u00eb humbasim ep\u00ebrsin\u00eb historike q\u00eb fituam n\u00eb fillim t\u00eb shekullit t\u00eb nj\u00ebzet e nj\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebrfitimi m\u00eb i madh i nj\u00eb edukimi t\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb menduar me kok\u00ebn t\u00ebnde, d\u00ebgjuar me kujdes mendimet e t\u00eb tjer\u00ebve, debatuar me to p\u00ebr ide dhe reflektuar p\u00ebr tema t\u00eb ndryshme. N\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb demokratike, pavar\u00ebsisht v\u00ebrshimit t\u00eb t\u00eb \u201cv\u00ebrtetave alternative\u201d, ekziston nj\u00eb ekosistem i decentralizuar i akademik\u00ebve, klerit, shoq\u00ebris\u00eb civile, gazetar\u00ebve, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":41811,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[70],"tags":[2873],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Bindja q\u00eb m\u00eb p\u00ebrforcoi 2023<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bindja q\u00eb m\u00eb p\u00ebrforcoi 2023\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"P\u00ebrfitimi m\u00eb i madh i nj\u00eb edukimi t\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb menduar me kok\u00ebn t\u00ebnde, d\u00ebgjuar me kujdes mendimet e t\u00eb tjer\u00ebve, debatuar me to p\u00ebr ide dhe reflektuar p\u00ebr tema t\u00eb ndryshme. N\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb demokratike, pavar\u00ebsisht v\u00ebrshimit t\u00eb t\u00eb \u201cv\u00ebrtetave alternative\u201d, ekziston nj\u00eb ekosistem i decentralizuar i akademik\u00ebve, klerit, shoq\u00ebris\u00eb civile, gazetar\u00ebve, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ve\u00e7 artikuj p\u00ebrmbledh\u00ebs\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/press07\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/kafexhiu.muharrem\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-01-08T09:14:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/ditmir_bushati_afp_main-600x360-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"360\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"P\u00ebrmbledhja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"P\u00ebrmbledhja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minuta\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/\"},\"author\":{\"name\":\"P\u00ebrmbledhja\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/person\/0d064377258d3221e50693947b9eb4fe\"},\"headline\":\"Bindja q\u00eb m\u00eb p\u00ebrforcoi 2023\",\"datePublished\":\"2024-01-08T09:14:39+00:00\",\"dateModified\":\"2024-01-08T09:14:39+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/\"},\"wordCount\":2279,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#organization\"},\"keywords\":[\"Ditmir Bushati\"],\"articleSection\":[\"Opinione\"],\"inLanguage\":\"sq\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/\",\"url\":\"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/\",\"name\":\"Bindja q\u00eb m\u00eb p\u00ebrforcoi 2023\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-01-08T09:14:39+00:00\",\"dateModified\":\"2024-01-08T09:14:39+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ballina\",\"item\":\"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bindja q\u00eb m\u00eb p\u00ebrforcoi 2023\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/permbledhja.com\/\",\"name\":\"Ve\u00e7 artikuj p\u00ebrmbledh\u00ebs\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/permbledhja.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#organization\",\"name\":\"MK Media & Pr\",\"url\":\"https:\/\/permbledhja.com\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/07-Press-Logo.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/07-Press-Logo.jpg\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"MK Media & Pr\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/press07\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/person\/0d064377258d3221e50693947b9eb4fe\",\"name\":\"P\u00ebrmbledhja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/452004717_1040944174702970_8932037511805513407_n-96x96.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/452004717_1040944174702970_8932037511805513407_n-96x96.jpg\",\"caption\":\"P\u00ebrmbledhja\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/kafexhiu.muharrem\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/muharrem_kafexhiu\/\"],\"url\":\"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bindja q\u00eb m\u00eb p\u00ebrforcoi 2023","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Bindja q\u00eb m\u00eb p\u00ebrforcoi 2023","og_description":"P\u00ebrfitimi m\u00eb i madh i nj\u00eb edukimi t\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb menduar me kok\u00ebn t\u00ebnde, d\u00ebgjuar me kujdes mendimet e t\u00eb tjer\u00ebve, debatuar me to p\u00ebr ide dhe reflektuar p\u00ebr tema t\u00eb ndryshme. N\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb demokratike, pavar\u00ebsisht v\u00ebrshimit t\u00eb t\u00eb \u201cv\u00ebrtetave alternative\u201d, ekziston nj\u00eb ekosistem i decentralizuar i akademik\u00ebve, klerit, shoq\u00ebris\u00eb civile, gazetar\u00ebve, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/","og_site_name":"Ve\u00e7 artikuj p\u00ebrmbledh\u00ebs","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/press07\/","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/kafexhiu.muharrem\/","article_published_time":"2024-01-08T09:14:39+00:00","og_image":[{"width":600,"height":360,"url":"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/ditmir_bushati_afp_main-600x360-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"P\u00ebrmbledhja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"P\u00ebrmbledhja","Est. reading time":"11 minuta"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/"},"author":{"name":"P\u00ebrmbledhja","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/person\/0d064377258d3221e50693947b9eb4fe"},"headline":"Bindja q\u00eb m\u00eb p\u00ebrforcoi 2023","datePublished":"2024-01-08T09:14:39+00:00","dateModified":"2024-01-08T09:14:39+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/"},"wordCount":2279,"publisher":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#organization"},"keywords":["Ditmir Bushati"],"articleSection":["Opinione"],"inLanguage":"sq"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/","url":"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/","name":"Bindja q\u00eb m\u00eb p\u00ebrforcoi 2023","isPartOf":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#website"},"datePublished":"2024-01-08T09:14:39+00:00","dateModified":"2024-01-08T09:14:39+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/bindja-qe-me-perforcoi-2023\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ballina","item":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Bindja q\u00eb m\u00eb p\u00ebrforcoi 2023"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#website","url":"https:\/\/permbledhja.com\/","name":"Ve\u00e7 artikuj p\u00ebrmbledh\u00ebs","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/permbledhja.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#organization","name":"MK Media & Pr","url":"https:\/\/permbledhja.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/07-Press-Logo.jpg","contentUrl":"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/07-Press-Logo.jpg","width":512,"height":512,"caption":"MK Media & Pr"},"image":{"@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/press07\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/person\/0d064377258d3221e50693947b9eb4fe","name":"P\u00ebrmbledhja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/permbledhja.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/452004717_1040944174702970_8932037511805513407_n-96x96.jpg","contentUrl":"https:\/\/permbledhja.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/452004717_1040944174702970_8932037511805513407_n-96x96.jpg","caption":"P\u00ebrmbledhja"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/kafexhiu.muharrem\/","https:\/\/www.instagram.com\/muharrem_kafexhiu\/"],"url":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41810"}],"collection":[{"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41810"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41810\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41814,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41810\/revisions\/41814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41810"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41810"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/permbledhja.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41810"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}