N\u00eb mandatin e tret\u00eb rresht, gj\u00ebja m\u00eb e pabesueshme t\u00eb d\u00ebgjosh p\u00ebr qeverin\u00eb \u201cRama\u201d \u00ebsht\u00eb se do mund t\u00eb rr\u00ebzohet normalisht me mbarimin e mandatit. P\u00ebrball\u00eb saj, kund\u00ebrshtar\u00ebt kan\u00eb p\u00ebrdorur disa lloj strategjish, duke p\u00ebrdorur ve\u00e7 forc\u00ebs, p\u00ebr\u00e7mimin dhe pastaj \u2018leht\u00ebsin\u00eb\u2019 e p\u00ebrballjes, por n\u00eb t\u00eb gjitha llogarit\u00eb: rezultatet jan\u00eb tejet t\u00eb hidhura. Nd\u00ebrkoh\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb udh\u00eb lineare qeverisje, \u2018Rama-3\u2019 jo vet\u00ebm mban \u00e7do lloj pushteti n\u00eb vend, por po krijon disi psikoz\u00ebn se socialist\u00ebt nuk mund t\u00eb tranden leht\u00eb nga vendi.<\/p>\n
M\u00eb shum\u00eb i ngut Rama t\u00eb tijt\u00eb me problemet apo shqet\u00ebsimin e zgjedhjeve t\u00eb parakohshme, sesa p\u00ebrball\u00eb PD-t\u00eb patetike. \u201cDosja e Zez\u00eb\u201d e opozit\u00ebs, ku rreshtoheshin t\u00eb gjitha padrejt\u00ebsit\u00eb dhe shkeljet e zgjedhjeve, zgjati me sa duket si alibi t\u00eb mos b\u00ebheshin analiza dhe t\u2019i hiqej p\u00ebrgjegj\u00ebsia Berish\u00ebs. Sot duket e harruar edhe nga vet\u00eb ata. Rrug\u00ebtimi i Bash\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb histori tjet\u00ebr, q\u00eb tashm\u00eb duket tangjent dhe disi ireal me zhvillimet politike t\u00eb vendit. K\u00ebto jan\u00eb disa nga paradokset q\u00eb p\u00ebrcjellin at\u00eb \u00e7ka n\u00eb konceptet politike njihet si \u2018deficit demokratik\u2019.<\/p>\n
Basha u rikthye n\u00eb PD-n\u00eb (Legale) duke u ditur mir\u00eb, prej kur u largua me dor\u00ebheqje patetike, diversionin e tij p\u00ebr t\u2019u rikthyer (pak muaj m\u00eb par\u00eb rikthimi i tij ndodhi sikur s\u2019kishte ikur asnj\u00ebher\u00eb); Rama flet shpesh mbi institucionet dhe \u2018parasheh\u2019 sakt\u00ebsisht ngjarjet politike, duke treguar de facto se ato t\u00eb gjitha jan\u00eb thjesht zgjatime t\u00eb pushtetit t\u00eb tij pakufi; Berisha u vot\u00ebbesua mes t\u00eb tijve dhe pas disfatave zgjedhore, pas p\u00ebr\u00e7arjes s\u00eb PD-s\u00eb dhe mbi t\u00eb gjitha pas shpalljes \u2018non-grata\u2019 prej SHBA-ve dhe MBs\u00eb (!!); Meta e transformoi partin\u00eb strukturalisht n\u00eb vet\u00ebm pak or\u00eb! K\u00ebto jan\u00eb disa nga shfaqjet e fundit t\u00eb individ\u00ebve n\u00eb drejtim, q\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb \u2018fatet\u2019 e vendeve me deficite demokratike, si vendi yn\u00eb.<\/p>\n
Nj\u00eb deficit demokratik (ose deficiti i demokracis\u00eb), sipas literatur\u00ebs \u201cndodh kur organizatat ose institucionet n\u00eb dukje demokratike (ve\u00e7an\u00ebrisht qeverit\u00eb) nuk i p\u00ebrmbushin dot parimet e demokracis\u00eb n\u00eb praktikat ose funksionimin e tyre\u201d. P\u00ebr hir t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, njihen disa kuptime t\u00eb \u201cdeficitit demokratik\u201d. P\u00ebrkufizimet e saj t\u00eb shum\u00ebllojta lidhen me shikimet e studiuesve nga vendet e ndryshme. Kjo p\u00ebrpjekje nisi q\u00eb n\u00eb mesin e viteve \u201990, kur tollovia politike n\u00eb Evrop\u00eb, s\u2019i p\u00ebrgjigjej ende si duhet k\u00ebtij koncepti, referuar studiuesit t\u00eb njohur amerikan t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve evropiane Joseph Weiler.<\/p>\n
Nd\u00ebrkoh\u00eb, n\u00eb p\u00ebrpjekjet e pareshtura t\u00eb Ekzekutiv\u00ebve n\u00eb Evrop\u00eb, kurse tek ne t\u00eb PS dhe PD p\u00ebr integrimin evropian dhe n\u00eb gjith\u00eb retorik\u00ebn kushtuar asaj: Ekzekutivi ka marr\u00eb m\u00eb shum\u00eb forc\u00eb, kurse kontrolli parlamentar \u00ebsht\u00eb dob\u00ebsuar (Andersen dhe Burns, 1996; Raunio, 1999), citohet argumenti i sjell\u00eb nga studiuesi Carlo Fusaro, referuar koleg\u00ebve t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrm. Ky zhvillim t\u00eb sjell nd\u00ebrmend me nj\u00ebfar\u00eb nostalgjie kushtin e funksionimit real t\u00eb pushtetit legjislativ, sipas t\u00eb cilit, ekzekutivi duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb kontroll t\u00eb vazhduesh\u00ebm nga parlamenti, q\u00eb e cakton, voton, mund ta shkarkoj\u00eb kabinetin, por edhe ta shoh\u00eb e t\u2019ia kontrolloj\u00eb sistematikisht sjelljen.<\/p>\n
N\u00eb fakt, n\u00eb rastin e Shqip\u00ebris\u00eb, shikon se shpesh arroganca e Ram\u00ebs tejkalohet nga ajo e ministrave (kuptohet kur lejohen t\u00eb mos ia kalojn\u00eb imazhin kryeministrit) ndaj parlamentar\u00ebve, duke i shp\u00ebrfillur hapur ata (Balla, Spiropali jan\u00eb mes t\u00eb tjerave shembuj). Ashtu si, shpesh e m\u00eb shpesh, retorika q\u00eb p\u00ebrdoret n\u00eb parlament nga Noka, Paloka, Vokshi etj., tejkalon shpesh e normalisht etik\u00ebn parlamentare.<\/p>\n
Nga ky zhvillim, p\u00ebr gati m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb vit, n\u00eb k\u00ebt\u00eb legjislatur\u00eb, Shqip\u00ebria drejtohet prej nj\u00eb parlamenti q\u00eb \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht inaktiv, sa i p\u00ebrket funksionalizimit prej arroganc\u00ebs s\u00eb PS, maxhoranc\u00ebs q\u00eb pothuaj nuk e konsideron fare opozit\u00ebn dhe pasiguris\u00eb e p\u00ebr\u00e7arjes s\u00eb PD-s\u00eb, q\u00eb nuk argumenton dot qoft\u00eb normalisht edhe p\u00ebr gj\u00ebrat e nevojshme, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn jan\u00eb n\u00eb parlament. P\u00ebr fatin e keq t\u00eb tyre, p\u00ebrve\u00e7 ligjeve q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb 2\\3 e votave, maxhoranc\u00ebs nuk \u201ci nevojitet\u201d fare opozita me votat e saj dhe konfuzionin e flakadan\u00ebve.<\/p>\n
Ndaj nuk kemi ende Avokat Populli, Amnisti dhe t\u00eb tjera ligje t\u00eb mbajtura pezull. M\u00eb shqet\u00ebsues mbetet fakti q\u00eb p\u00ebr\u00e7arja e opozit\u00ebs po ndikon n\u00eb Komisionin e Posa\u00e7\u00ebm p\u00ebr Reform\u00ebn Zgjedhore, ku ende nuk dakord\u00ebsohet p\u00ebr emrat p\u00ebrfaq\u00ebsues (Duma po b\u00ebn nj\u00eb vit q\u00eb s\u2019\u00ebsht\u00eb m\u00eb deputete) dhe shprehin aq konfuzion qoft\u00eb edhe nga maxhoranca, duke mos arritur t\u00eb b\u00ebjn\u00eb qoft\u00eb edhe disa mbledhje t\u00eb justifikonin pun\u00ebn. Duke e par\u00eb n\u00eb nj\u00eb plan me evropian, argumentin ton\u00eb dhe duke u kthyer te struktura e BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se politik\u00ebb\u00ebrja n\u00eb nivel evropian dominohet nga Ekzekutivet. Si rezultat, ndodh q\u00eb qeverit\u00eb t\u2019i injorojn\u00eb sistematikisht parlamentet e tyre, kur marrin vendime n\u00eb Bruksel.<\/p>\n
Prandaj, integrimi evropian ka n\u00ebnkuptuar nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb pushtetit t\u00eb parlamenteve komb\u00ebtare dhe nj\u00eb rritje t\u00eb pushtetit t\u00eb Ekzekutivit, referuar studiuesve t\u00eb fush\u00ebs. Teorikisht, duket se demokracia e sotme parlamentare nuk plot\u00ebson at\u00eb lloj funksioni q\u00eb garanton performanc\u00ebn minimale t\u00eb Legjislativit dhe qeveris\u00eb, q\u00eb nj\u00eb komb ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb pres\u00eb. Dhe, s\u00ebrish, studiuesit nuk ia v\u00ebn\u00eb m\u00eb fajin parlamentarizmit: por fakti se e gjitha \u00ebsht\u00eb pasoj\u00eb e nj\u00eb realiteti shoq\u00ebror t\u00eb ndryshuar, i sjelljeve dhe q\u00ebndrimeve t\u00eb reja nga ana e qytetar\u00ebve. Nj\u00eb form\u00eb qeverisjeje nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb abstrakte dhe nuk duhet gjykuar nga teoria: \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb apo e keqe n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb asaj se si lidhet me shoq\u00ebrin\u00eb t\u00eb cil\u00ebs supozohet t\u2019i sh\u00ebrbej\u00eb, referon Fusaro.<\/p>\n
Dhe, tashm\u00eb, q\u00ebllimi kryesor n\u00eb demokracit\u00eb e sotme \u00ebsht\u00eb n\u00ebse qeveria mund t\u00eb mbijetoj\u00eb dhe t\u00eb veproj\u00eb, sipas planeve t\u00eb saj dhe si t\u00eb ket\u00eb pas vete nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb mjaftuesh\u00ebm parlamentar\u00ebsh. Kjo i b\u00ebn partit\u00eb q\u00eb pasi t\u00eb sigurojn\u00eb numrat, t\u00eb jen\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb indiferente p\u00ebr mbar\u00ebvajtjen e parlamentit. Rasti i maxhoranc\u00ebs socialiste n\u00eb zgjedhjet e fundit e ka treguar mir\u00ebfilli k\u00ebt\u00eb. Studiuesi i m\u00ebsip\u00ebrm rendit dy arsye kryesore p\u00ebr k\u00ebt\u00eb: e para fragmentimi n\u00eb rritje, i cili tenton t\u00eb mposhti \u00e7do sistem zgjedhor (nj\u00eb sistemi rajonal proporcional tek ne) dhe mbi t\u00eb gjitha, e dyta, tendenca e qytetar\u00ebve, shoq\u00ebrive dhe politikan\u00ebve p\u00ebr ta jetuar politik\u00ebn n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb rr\u00ebnj\u00ebsisht t\u00eb ndryshme nga e kaluara.<\/p>\n
Marr\u00ebdh\u00ebniet mes pal\u00ebve sot (lexo: PS dhe PD) kan\u00eb ndryshuar rr\u00ebnj\u00ebsisht. Specifika e Shqip\u00ebris\u00eb sot lidhet jo m\u00eb me ideologjit\u00eb q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb partit\u00eb, por grupet e interesit, q\u00eb n\u00eb karakterin antropologjik p\u00ebrfshijn\u00eb dhe klane dhe lokalizma, t\u00eb cilat vendosin. Ndaj, sot \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb kuptosh ideologjit\u00eb e partive. Shkurtimisht, nevoja p\u00ebr demokraci konsensuale dhe kompromis rritet n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb, kur kushtet e nevojshme mungojn\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb. Rasti i Shqip\u00ebris\u00eb e tregoi pak vite m\u00eb par\u00eb k\u00ebt\u00eb n\u00eb nj\u00eb konsensus t\u00eb brisht\u00eb PS dhe PD (Marr\u00ebveshja Rama-Basha), por q\u00eb nuk e solli dot ndryshimin e pritur. Sot, demokracia jon\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb format m\u00eb t\u00eb para t\u00eb autokracis\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb form\u00eb cinike k\u00ebt\u00eb gjendje e ka paraprir\u00eb nj\u00eb nga president\u00ebt amerikan\u00eb, gati 200 vite m\u00eb par\u00eb: \u201cMos harroni, demokracia nuk zgjat kurr\u00eb. S\u00eb shpejti humbet, lodhet dhe vret veten. Nuk ka pasur ende nj\u00eb demokraci q\u00eb nuk ka kryer vet\u00ebvrasje\u201d, \u2013 citohet John Adams. A ka ndonj\u00eb rrug\u00eb p\u00ebr t\u2019i shp\u00ebtuar k\u00ebtij deficiti demokratik, q\u00eb tashm\u00eb e kemi para syve?! Studiuesi i m\u00ebsip\u00ebrm shpreh besimin, q\u00eb do ishte mir\u00eb p\u00ebr qytetar\u00ebt t\u00eb kishin fuqin\u00eb p\u00ebr t\u00eb votuar drejtp\u00ebrdrejt p\u00ebr Ekzekutivin.<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb ende konfuze ideja, n\u00ebse m\u00ebnyra m\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr ta zbatuar k\u00ebt\u00eb do t\u00eb ishte zgjedhja direkt e nj\u00eb kryeministri dhe nj\u00eb parlamenti, apo nj\u00eb presidenti dhe nj\u00eb parlamenti dhe, sesi mund t\u00eb realizohej. Por, t\u00eb zbresim n\u00eb realitet: Forcimi i ekzekutiveve kudo n\u00eb kurriz t\u00eb Legjislativit, po na sjell n\u00eb gabimet e s\u00eb shkuar\u00ebs, ku forc\u00ebn e b\u00ebjn\u00eb Lideri dhe oborri i tij. Demokracia e past\u00ebr ende mbetet iluzion, pasi forca e Ekzekutivit tashm\u00eb nuk ndalet, duke e l\u00ebn\u00eb demokracin\u00eb me nj\u00eb deficit, q\u00eb vjen e rritet p\u00ebrdit\u00eb. N\u00eb Shqip\u00ebri e shohim fare past\u00ebr, qoft\u00eb edhe me \u2018forc\u00ebn dhe sakt\u00ebsin\u00eb\u2019 e socialist\u00ebve.\/Panorama.al\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
N\u00eb mandatin e tret\u00eb rresht, gj\u00ebja m\u00eb e pabesueshme t\u00eb d\u00ebgjosh p\u00ebr qeverin\u00eb \u201cRama\u201d \u00ebsht\u00eb se do mund t\u00eb rr\u00ebzohet normalisht me mbarimin e mandatit. P\u00ebrball\u00eb saj, kund\u00ebrshtar\u00ebt kan\u00eb p\u00ebrdorur disa lloj strategjish, duke p\u00ebrdorur ve\u00e7 forc\u00ebs, p\u00ebr\u00e7mimin dhe pastaj \u2018leht\u00ebsin\u00eb\u2019 e p\u00ebrballjes, por n\u00eb t\u00eb gjitha llogarit\u00eb: rezultatet jan\u00eb tejet t\u00eb hidhura. Nd\u00ebrkoh\u00eb, n\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":41798,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[70],"tags":[459],"yoast_head":"\n