Bajrami n\u00eb k\u00ebt\u00eb intervist\u00eb ka theksuar munges\u00ebn e investimeve kapitale, shp\u00ebrndarjen e buxhetit p\u00ebr transfere dhe subevcione, inflacionin si dhe p\u00ebr pun\u00ebt q\u00eb duhet t\u2019i b\u00ebj\u00eb Qeveria Kurti gjat\u00eb vitit 2024.<\/p>\n
M\u00eb posht\u00eb mund t\u00eb lexoni intervist\u00ebn e plot\u00eb:<\/b><\/p>\n
Nacionale:<\/b>\u00a0Si e shihni pun\u00ebn e Qeveris\u00eb Kurti n\u00eb aspektin e ekonomis\u00eb gjat\u00eb vitit 2023 dhe sa \u00ebsht\u00eb punuar n\u00eb realizimin e premtimeve t\u00eb b\u00ebra nga ta?<\/p>\n
Bajrami:<\/b>\u00a0Jo vet\u00ebm gjat\u00eb vitit 2023, por prej ardhjes s\u00eb k\u00ebsaj Qeverie n\u00eb pushtet ekonomia ka p\u00ebsu r\u00ebnie t\u00eb lir\u00eb dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb mjafton t\u00eb shohim q\u00eb kur kjo Qeveri mori pushtetin me 21 Mars, n\u00eb 2021 rritja ekonomike ka q\u00ebn\u00eb 16% dhe sot jemi n\u00eb 2%. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se kjo Qeveri \u00ebsht\u00eb p\u00ebrball\u00eb me disa kriza, sikurse q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00ebse e vertet\u00eb se ata kan\u00eb marr\u00eb 51% t\u00eb votave t\u00eb trup\u00ebs votuse duke premtuar se do t\u00eb b\u00ebjn\u00eb mrekulli n\u00eb secil\u00ebn fush\u00eb. Nuk ka qytetar\u00eb q\u00eb nuk i kujton premtimet e Kurtit se energjia duhet t\u00eb lirohet se ne rrim\u00eb mbi gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb energji, se produktet baz\u00eb do t\u00eb kushtojn\u00eb m\u00eb lir\u00eb sepse TVSH-ja p\u00ebr k\u00ebto produktet do t\u00eb b\u00ebhet zero, se do t\u00eb rritet paga minimale, Qeveria nuk do t\u2019i tatimoj qytetar\u00ebt p\u00ebr burimet e jetes\u00ebs, banesa p\u00ebr qifte t\u00eb reja, 160 qerdhe, rrug\u00eb infrastruktur\u00eb, Bank\u00eb Zhvillimore, Fond Sovran e dhjetra premtime t\u00eb tjera q\u00eb sot pas 32 muajve asnj\u00ebra nuk \u00ebsht\u00eb realizuar \u2013 asnj\u00ebra.<\/p>\n
Nacionale:<\/b>\u00a0Cilat jan\u00eb disa nga krizat ekonomike me t\u00eb cilat \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur vendi dhe si i ka menaxhuar qeveria sipas juve?<\/p>\n
Bajrami:<\/b>\u00a0Sa ju p\u00ebrket krizave me t\u00eb cilat vendi jon\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrball\u00eb si kriza energjetike dhe ajo e inflacionit Qeveria nuk ka marr\u00eb masat e duhura, p\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb se ka qendru krejt indiferente.<\/p>\n
Kur jemi te enrgjia duhet t\u00eb potencohet se p\u00ebrpos reduktimeve q\u00eb kan\u00eb ndodh\u00eb edhe gjat\u00eb muajve t\u00eb ver\u00ebs, kemi pas\u00eb dy her\u00eb ngritje t\u00eb \u00e7mimit t\u00eb energjis\u00eb elektrike; shpenzimi n\u00eb kat\u00ebr komunat veriore tanim\u00eb e ka kalua 120 milion\u00eb euro, jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb dhjetra miliona n\u00eb subvencione, por nuk \u00ebsht\u00eb q\u00eb po shihen efektet e tyre. D\u00ebshtimi m\u00eb i madh n\u00eb sektroin e energjis\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb nuk ka pasur asnj\u00eb hap t\u00eb vet\u00ebm drejt nd\u00ebrtimit t\u00eb kapaciteteve gjeneruese, tanim\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb sanksioneve ndaj Kosov\u00ebs po d\u00ebshton edhe ndrrimi i flitrave t\u00eb termocentraleve ekzistuese dhe gjendja vet\u00ebm prit\u00ebt t\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsohet. Energjia \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebndesishme p\u00ebr biznesin, pasigura n\u00eb furnizim, reduktimet kan\u00eb shkaktu shum\u00eb probleme te bizneset, jan\u00eb prish\u00eb plot kontrata t\u00eb furnizimit me mall\u00ebra kryesisht eksport dhe meq\u00eb \u00ebsht\u00eb rrit\u00eb \u00e7mimi i energjis\u00eb elektrike p\u00ebr ekonomit\u00eb familjare, rrjedhimisht ka r\u00ebn\u00eb fuqia e tyre bler\u00ebse.<\/p>\n
Kriza me rritjen e \u00e7mimeve e cilat filloj n\u00eb fillim t\u00eb vitit t\u00eb kaluar dhe e cila po vazhdon edhe sot \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb shqet\u00ebsimi kryesor i qytetar\u00ebve t\u00eb k\u00ebtij vendi. Sipas Pulsit Publik p\u00ebr Inflacionit t\u00eb UNDP-s\u00eb, list\u00ebs s\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb varf\u00ebr ju jan\u00eb shtuar edhe 26 mij\u00eb qytetar\u00eb dmth. \u00ebsht\u00eb rrit\u00eb varf\u00ebria derisa rreth 62% e t\u00eb anketuar\u00ebve kan\u00eb deklaruar se p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur nevojat e domosdoshme ata kan\u00eb sakrifikuar shpenzimet p\u00ebr arsim dhe sh\u00ebndet\u00ebsi. Rritja e \u00e7mimeve \u00ebsht\u00eb r\u00ebnie e fuqis\u00eb bler\u00ebse. \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkes\u00eb me e vog\u00ebl dhe kjo rezulton me tkurrje t\u00eb ekonomis\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi si\u00e7 d\u00ebshmohet sot edhe nga norma e rritjes q\u00eb \u00ebsht\u00eb e e ul\u00ebta n\u00eb historin\u00eb e pas pavar\u00ebsis\u00eb. Qeveria nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb vet\u00ebm ka sodit\u00eb inflacionin si nj\u00eb spektatore pa asnj\u00eb rol dhe n\u00eb fund t\u00eb vitit 2022 hartoj dhe e kaloj nj\u00eb Ligj i cili nga ideja dihej q\u00eb isht\u00eb antikushtetues, n\u00eb kund\u00ebrshtim t\u00eb plot\u00eb me kapitullin IX-t\u00eb, konkretisht me Neni 10-t\u00eb t\u00eb Kushtetut\u00ebs i cili edhe rezultoj t\u00eb jet\u00eb i till\u00eb pas vler\u00ebsimit t\u00eb Gjykat\u00ebs Kushtetuese. Qeveria me k\u00ebt\u00eb Ligj d\u00ebshironte q\u00eb t\u00eb caktonte marzhat e fitimit dhe \u00e7mimet tavan p\u00ebr bizneset private, gj\u00eb q\u00eb Kushtetuta jon\u00eb nuk e duron sepse sipas rregullimit kushtetues ne jemi ekonomi e tregut t\u00eb lir\u00eb. Kjo Qeveri refuzoj t\u00eb marr\u00eb masa fiskale, masa q\u00eb i kishte premtuar t\u2019i merrte edhe kur nuk kishte inflacion dhe masa t\u00eb cilat LDK i ka propozu q\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb kriz\u00ebs. Dersia viti 2022 \u00ebsht\u00eb mbyll\u00eb me norm\u00eb mesatare t\u00eb inflacionit (Indekis i Harmonizuar i \u00c7mimeve) 11.6%, rritja e \u00e7mimeve ndonse me ul\u00ebt ka vazhuar edhe gjat\u00eb k\u00ebtij viti. Norma mesatare e inflacionit p\u00ebr janar-tetor 2023 \u00ebsht\u00eb 5.5% q\u00eb \u00ebsht\u00eb ngritje mbi 11.6%, por mos t\u00eb harrojm\u00eb faktin se ky \u00ebsht\u00eb indeksi i harmonizuar i \u00e7mimeve sepse shporta baz\u00eb e konsumit \u00ebsht\u00eb rrit\u00eb me mbi 50% n\u00eb krahasim me dy vite me her\u00ebt. Ngritja enorme e \u00e7mimeve ka sjell\u00eb rritje t\u00eb t\u00eb hyrave p\u00ebr shtetin gj\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn sot qeveritar\u00ebt krekos\u00ebn, por duhet ta din\u00eb se derisa arka e shtetit po pasurohet xhepi i qytetarit \u00e7do dit\u00eb e m\u00eb shum\u00eb po varf\u00ebrohet.<\/p>\n
Kur jemi t\u00eb inflacioni duhet patjet\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmend se si ka ndikuar kjo edhe n\u00eb tregtin\u00eb e vendit ton\u00eb me jasht\u00eb: viti 2022 \u00ebsht\u00eb mbyll\u00eb me deficit tregtar me t\u00eb lartin n\u00eb histori 4.7 miliard\u00eb euro q\u00eb tregon se edhe 200 milion\u00eb q\u00eb Qeveria i ka dh\u00ebn\u00eb n\u00eb form\u00eb t\u00eb l\u00ebmosh\u00ebs ato mjete nuk ka qendru m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb jav\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, kan\u00eb p\u00ebrfundu jasht\u00eb, e derisa eksporti n\u00eb vitin 2022 n\u00eb krahasim me 2021 ka pas\u00eb r\u00ebnie n\u00eb sasi p\u00ebr -15%, ka pas\u00eb rritje n\u00eb vler\u00eb +22%, nd\u00ebrsa importi ka pas\u00eb r\u00ebnie n\u00eb sasi p\u00ebr 14.5%, ka pas\u00eb rritje n\u00eb vler\u00eb p\u00ebr 20.5%, \u00e7ka do t\u00eb thot\u00eb se kemi pas\u00eb tkurrje edhe t\u00eb aktivitetit ekonomik edhe t\u00eb konsumit e poshtu konfirmon se n\u00eb mesatare produktet e importit e q\u00eb jan\u00eb me shumic\u00eb gjat\u00eb vitit 2022 na kan\u00eb kushtuar p\u00ebr 35% m\u00eb shum\u00eb se n\u00eb vitin paraprak. Tani Qeveria lavderohet sepse i jan\u00eb rrit\u00eb tatimet p\u00ebr 35%, por jan\u00eb rrit\u00eb si rezultat i rritjes s\u00eb \u00e7mimeve dhe nuk qan kok\u00ebn q\u00eb sot qyetatr\u00ebt e k\u00ebtij vendi mezi kalojn\u00eb nga nj\u00eb muaj n\u00eb tjetrin.<\/p>\n
Nacionale:<\/b>\u00a0Cili \u00ebsht\u00eb ndikimi i munges\u00eb s\u00eb investimeve kapitale n\u00eb ekonomin\u00eb e vendit?<\/p>\n
Bajrami:<\/b>\u00a0N\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsimin e gjendjes ekonomike ka ndikuar shum\u00eb edhe mos puna e Qeveris\u00eb, kemi pas\u00eb ekzekutim minimal t\u00eb investimeve kapitale: viti 2021 ka q\u00ebn\u00eb n\u00eb nivel me vitin 2020 kur kishte pandemi dhe mbyllje totale, n\u00eb vitin 2022 shpenzimet arrit\u00ebn n\u00eb 60% dhe n\u00eb vitin 2023 nga 819 milion\u00eb euro t\u00eb parapar vet\u00ebm 263 milion\u00eb euro jan\u00eb ekzekutuar n\u00eb n\u00ebnt\u00ebmujorin e k\u00ebtij viti. P\u00ebr k\u00ebta 32 muaj t\u00eb Qeveris\u00eb Kurti jasht\u00eb ekonomis\u00eb kan\u00eb qendru rreth 1 miliard\u00eb euro taksa t\u00eb qytetar\u00ebve, mjete k\u00ebto t\u00eb destinuara p\u00ebr investime kapitale t\u00eb cilat n\u00eb vend se t\u00eb rezultonin me rrug\u00eb, \u00e7erdhe, spitale e t\u00eb kishin efekte multiplikuese n\u00eb ekonomi, kan\u00eb qendru n\u00eb llogari t\u00eb qeveris\u00eb dhe jan\u00eb zhvler\u00ebsu p\u00ebr norm\u00ebn e inflacionit. P\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb vet Qeveria, fillmisht bllokada p\u00ebr me shum\u00eb se nj\u00eb vit n\u00eb Organin Shqyrtuese t\u00eb Prokurimit, mandej inflacioni, deri n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb mungesa e transparenc\u00ebs dhe m\u00ebnyra se si jap\u00ebn kontratat i kan\u00eb kontribuar k\u00ebsaj situat\u00eb. ”N\u00eb vitin 2022 jan\u00eb n\u00ebnshkruar 10290 kontrata publike n\u00eb vler\u00eb prej 559 milon\u00eb euro, 20.8% e tyre jan\u00eb t\u00eb negociuara duke anashkaluar procedurat e prokurimit publik sipas ligji \u201dRaporti p\u00ebr Vendin, faqe 72.<\/p>\n
Nacionale:<\/b>\u00a0Si e vlersoni struktur\u00ebn e ndarjes s\u00eb buxhetit nga Qeveria dhe ku duhet t\u00eb orientohet buxheti i shtetit?<\/p>\n
Bajrami:<\/b>\u00a0Nj\u00eb d\u00ebshtim tjet\u00ebr i k\u00ebsaj Qeverie \u00ebsht\u00eb ndryshimi i struktur\u00ebs buxhetore, ku m\u00eb shum\u00eb se 1\/3 shkon n\u00eb subvencione dhe transfere pa ndonj\u00eb vler\u00eb t\u00eb shtuar n\u00eb ekonomi. Derisa n\u00eb vitin 2017 pjes\u00ebmarrja e investimeve kapitale n\u00eb buxhetin total ka q\u00ebn\u00eb 36%, n\u00eb vitin 2022 kjo pjes\u00ebmarrje ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb 16%, nd\u00ebrsa po p\u00ebr k\u00ebto vite pjes\u00ebmarrja e subvencioneve \u00ebsht\u00eb rrit\u00eb nga 23% n\u00eb 41%. Kjo struktur\u00eb buxhetore \u00ebsht\u00eb e paqedrushme, sepse ne sot kemi vet\u00ebm 30% t\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb mosh\u00ebs s\u00eb pun\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuar dhe kemi 70% qe jan\u00eb t\u00eb papun\u00eb, shumica t\u00eb regjistruar si joaktiv n\u00eb tregun e pun\u00ebs. Andaj buxheti duhet t\u00eb orientohet n\u00eb politika zhvillimore q\u00eb krijojn\u00eb kusht\u00eb me t\u00eb mira p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb biznes dhe n\u00eb krijim t\u00eb vendeve t\u00eb reja t\u00eb pun\u00ebs.<\/p>\n
Nacionale:<\/b>\u00a0Si e vler\u00ebsoni pun\u00ebn e Qeveris\u00eb Kurti gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe t\u00eb qeverisjes dhe \u00e7ka duhet b\u00ebr\u00eb n\u00eb vitin 2024?<\/p>\n
Bajrami:<\/b>\u00a0K\u00ebta 32 muaj t\u00eb qeverisjes gjithashtu jan\u00eb karakterizu me joefikasitet, pozita ky\u00e7e vakante e institucione vakante me muaj e disa me vite, mekanizma t\u00eb t\u00ebr\u00eb t\u00eb rregullmit t\u00eb tregut e t\u00eb mbrojtjes s\u00eb konkurrenc\u00ebs kan\u00eb q\u00ebn\u00eb e disa ende edhe sot jan\u00eb jasht\u00eb funksionit. Ka pas\u00eb nepotiz\u00ebm e militantiz\u00ebm n\u00eb t\u00eb gjitha rekrutimet, gj\u00eb q\u00eb ka ul\u00eb besushm\u00ebrin\u00eb n\u00eb institucione. P\u00ebr me tep\u00ebr gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe nuk ka ndodh\u00eb asnj\u00eb reform\u00eb fiskale, reforma e fundit fiskale, nuk ka pas\u00eb as nj\u00eb reform\u00eb p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb ambientit t\u00eb biznesit.<\/p>\n
Qeveria gjithashtu ka refuzu t\u00eb bashk\u00ebpunoj e bashk\u00ebbisedoj me sektorin privat, nuk ka pas\u00eb fare komunikim me odat dhe shoqatat e biznesit si\u00e7 ka refuzaur t\u00eb k\u00ebt\u00eb dialog social me sindikatat. Thjesht\u00eb gjat\u00eb k\u00ebtyre tri viteve e ka luajt\u00eb dy role: at\u00eb t\u00eb inkasantit duke vjel\u00eb taksa nga qytetar\u00ebt dhe bizneset dhe t\u00eb organizate bamir\u00ebse duke ju shtri direkt dor\u00ebn me l\u00ebmosh\u00eb qytetar\u00ebve kinse un\u00eb jam ai q\u00eb ju jap\u00eb dhe ju shpetoj jet\u00ebn, por nuk ka pas\u00eb vizion e besa as vullnet e dijeni q\u00eb k\u00ebt\u00eb vend ta b\u00ebj me t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n
Sa ju p\u00ebrket premtimeve q\u00eb i p\u00ebrmenda n\u00eb fillim, ato premtime e LVV do t\u2019i vlejn\u00eb edhe p\u00ebr fushat\u00ebn tjet\u00ebr sepse asnj\u00eb nuk e ka realizu – asnj\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ish-ministrja e Financave nj\u00ebherit deputetja e Lidhjes Demokratike t\u00eb Kosov\u00ebs (LDK), Hykmete Bajrami n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr Nacionale ka folur p\u00ebr pun\u00ebn e Qeveris\u00eb Kurti n\u00eb zhvillimin ekonomik t\u00eb vendit, krizat me t\u00eb cilat jan\u00eb ballafaqur qytetar\u00ebt dhe rolin e qeveris\u00eb n\u00eb menaxhimin e tyre. Bajrami n\u00eb k\u00ebt\u00eb intervist\u00eb ka theksuar munges\u00ebn e investimeve kapitale, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":41157,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[2645],"tags":[2078],"yoast_head":"\n