Shqet\u00ebsimin e kahmotsh\u00ebm, sidomos n\u00eb k\u00ebto vitet e fundit, p\u00ebr munges\u00eb investimesh t\u00eb huaja direkte, ose investime t\u00eb k\u00ebtilla fare t\u00eb pakta si dhe p\u00ebr ngecje evidente t\u00eb investimeve kapitale n\u00eb Kosov\u00eb, e ka p\u00ebrligjur kat\u00ebrcip\u00ebrisht k\u00ebto dit\u00eb Departamenti Amerikan i Shtetit (DASH), n\u00ebp\u00ebrmjet raportit \u201cKlima e Investimeve 2023\u201d, i b\u00ebr\u00eb publik k\u00ebto dit\u00eb dhe n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn p\u00ebrmenden edhe vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor, p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu edhe Kosov\u00ebn.<\/p>\n
N\u00eb raport thuhet se Kosova \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb varf\u00ebra t\u00eb Evrop\u00ebs, dhe se p\u00ebrkund\u00ebr se ka potencial p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr investime t\u00eb huaja direkte, ka d\u00ebshtuar p\u00ebr shkak t\u00eb ndikimit t\u00eb politik\u00ebs dhe korrupsionit.<\/p>\n
\u201cKosova ka potencial p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr investime t\u00eb huaja direkte (IHD), por ky potencial \u00ebsht\u00eb i kufizuar nga d\u00ebshtimi i saj p\u00ebr t\u00eb adresuar disa \u00e7\u00ebshtje serioze strukturore, duke p\u00ebrfshir\u00eb integrimin e kufizuar ekonomik rajonal dhe global, nd\u00ebrhyrja politike n\u00eb ekonomi, korrupsioni, furnizim jo i besuesh\u00ebm me energji, nj\u00eb sektor i madh informal, v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb vendosjen e t\u00eb drejtave pron\u00ebsore, dhe sundimi i dob\u00ebt i ligjit, duke p\u00ebrfshir\u00eb mang\u00ebsit\u00eb n\u00eb zbatimin e kontratave\u201d, thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n
DASh-i thot\u00eb se Investimet e Huaja Direkte (IHD) mbeten t\u00eb kufizuara n\u00eb Kosov\u00eb nd\u00ebrsa theksohet se remitancat nga diaspora (q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb 16 p\u00ebr qind t\u00eb PBB-s\u00eb n\u00eb 2021) vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb shtyt\u00ebsi kryesor ekonomik i vendit, duke n\u00ebnvizuar nevoj\u00ebn q\u00eb Kosova t\u00eb diversifikoj\u00eb burimet e rritjes ekonomike. Por, edhe e dh\u00ebna se \u201cpavar\u00ebsisht sfidave, Kosova ka t\u00ebrhequr nj\u00eb num\u00ebr investitor\u00ebsh t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, duke p\u00ebrfshir\u00eb disa firma nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe ekskluzivitete amerikane.<\/p>\n
Gjithsesi, n\u00eb raportin e DASH-it potencohen edhe ngritjet e lehta duke vler\u00ebsuar shifrat e rritjes ekonomike p\u00ebr vitin 2021 dhe normat m\u00eb t\u00eb shpejta t\u00eb rritjes se sa ishte parashikuar fillimisht. Pa humbur koh\u00eb, me t\u2019u b\u00ebr\u00eb publik raporti i DASH-it, ka reaguar menj\u00ebher\u00eb edhe Oda Ekonomike Amerikane duke vler\u00ebsuar se \u201cnuk mund t\u00eb injorohen konkluzionet shqet\u00ebsuese\u201d t\u00eb nxjerra n\u00eb Deklaratat e Klim\u00ebs s\u00eb Investimeve p\u00ebr Kosov\u00ebn t\u00eb publikuara s\u00eb fundmi nga ana e Departamentit Amerikan t\u00eb Shtetit.<\/p>\n
\u201cK\u00ebto gjetje, duke theksuar nd\u00ebrhyrjen thelb\u00ebsore politike n\u00eb ekonomi dhe munges\u00ebn e dialogut publiko-privat, v\u00ebn\u00eb n\u00eb spikam\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e vendit p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr investimet e huaja direkte (IHD), q\u00eb jan\u00eb vendimtare p\u00ebr zhvillimin ekonomik. \u00cbsht\u00eb shqet\u00ebsuese t\u00eb shihet se \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tilla jo vet\u00ebm q\u00eb po ndikojn\u00eb n\u00eb imazhin nd\u00ebrkomb\u00ebtar, por gjithashtu po nxisin pak\u00ebnaq\u00ebsi n\u00eb mesin e qytetar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs. Hulumtimi i fundit i Pulsit Publik nga UNDP-ja ka treguar se vet\u00ebm 17.7% e qytetar\u00ebve jan\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur me drejtimin ekonomik t\u00eb Kosov\u00ebs. Kjo statistik\u00eb sinjalizon nj\u00eb nevoj\u00eb urgjente p\u00ebr ndryshim dhe p\u00ebrmir\u00ebsim sistematik n\u00eb qeverisjen ekonomike duke n\u00ebnvizuar pesh\u00ebn e detyrave q\u00eb duhen zbatuar\u201d, thuhet n\u00eb reagimin e OEAK.<\/p>\n
M\u00eb tutje, n\u00eb komunikat\u00eb thuhet se \u00e7\u00ebshtja e rritjes s\u00eb nd\u00ebrhyrjeve politike n\u00eb ekonomi dhe gjyq\u00ebsor minon drejtp\u00ebrdrejt besimin e investitor\u00ebve, pengon dinamik\u00ebn e tregut dhe p\u00ebrb\u00ebn rrezik t\u00eb konsideruesh\u00ebm p\u00ebr investitor\u00ebt e mundsh\u00ebm.<\/p>\n
\u201cKjo nd\u00ebrhyrje v\u00eb n\u00eb dyshim reputacionin e Kosov\u00ebs si nj\u00eb mjedis stabil dhe i parashikuesh\u00ebm p\u00ebr investime. Pa adresuar k\u00ebt\u00eb, vendi rrezikon t\u00eb g\u00ebrryej\u00eb m\u00eb tej besimin e investitor\u00ebve dhe qytetar\u00ebve t\u00eb tij.\u201d<\/p>\n
Oda Ekonomike Amerikane thekson se p\u00ebrtej k\u00ebtyre \u00e7\u00ebshtjeve, vendi duhet t\u00eb adresoj\u00eb edhe sfidat e tjera t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, si integrimi i kufizuar ekonomik rajonal dhe global, marr\u00ebdh\u00ebniet e mira nd\u00ebrfqinj\u00ebsore, furnizimi jo i besuesh\u00ebm me energji dhe v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb n\u00eb vendosjen e t\u00eb drejtave pron\u00ebsore.<\/p>\n
\u201cSektori i madh joformal dhe korrupsioni i shfrenuar vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb pengues p\u00ebr investitor\u00ebt, nd\u00ebrsa t\u00eb mb\u00ebshteturit e madh n\u00eb p\u00ebrkrahjen financiare nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe remitencat, v\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb afatgjat\u00eb t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs. Qeveria duhet t\u00eb veproj\u00eb shpejt dhe me vendosm\u00ebri p\u00ebr t\u00eb zbutur k\u00ebto shqet\u00ebsime. Eliminimi i nd\u00ebrhyrjeve politike, vendosja e nj\u00eb dialogu efektiv publiko-privat dhe zbatimi i strategjive p\u00ebr t\u00eb luftuar korrupsionin dhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar infrastruktur\u00ebn e Kosov\u00ebs duhet t\u00eb jen\u00eb nd\u00ebr prioritetet kryesore t\u00eb agjend\u00ebs s\u00eb Qeveris\u00eb. Duke nxitur nj\u00eb klim\u00eb transparence, parashikueshm\u00ebrie dhe dialogu t\u00eb hapur, vendi do t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb me doemos imazhin e tij para investitor\u00ebve t\u00eb huaj\u201d, thuhet tutje n\u00eb komunikat\u00ebn e OEAK.<\/p>\n
Edhe kyetari i Od\u00ebs Ekonomike t\u00eb Kosov\u00ebs, Lulzim Rafuna, ka qen\u00eb kritik ndaj qeveris\u00eb n\u00eb lidhje me shifrat e ul\u00ebta t\u00eb investimeve kapitale.<\/p>\n
\u201cInvestimet kapitale jan\u00eb infuzioni m\u00eb i mir\u00eb i mundsh\u00ebm q\u00eb mund t\u2019i vij\u00eb sektorit privat nga shteti. Ato jan\u00eb elementi kryesor n\u00eb ngritjen ekonomike t\u00eb vendit dhe zhvillimin e mir\u00ebqenies s\u00eb qytetar\u00ebve\u201d, tha ai.<\/p>\n
Sipas tij, duhet sa m\u00eb shpejt n\u00eb Kosov\u00eb t\u00eb l\u00ebshohet n\u00eb qarkullim paraja.<\/p>\n
\u201cParaja nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm infuzion, por krijon edhe siguri tep\u00ebr t\u00eb madhe t\u00eb bizneset. Kjo ndodh pasi tregon se kemi stabilitet financiar n\u00eb biznese dhe vend\u201d, ka deklaruar nd\u00ebr t\u00eb tjera Rafuna n\u00eb medie.<\/p>\n
Ai ka b\u00ebr\u00eb publike n\u00eb medie t\u00eb dh\u00ebn\u00ebn se Kosova renditet e parafundit n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor p\u00ebr investime t\u00eb huaja, duke theksuar se krizat politike q\u00eb ndodhin p\u00ebrbrenda vendit kan\u00eb ndikim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb investimet n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n
\u201cNe duhet t\u00eb jemi shum\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm n\u00eb veprimet tona, deklaratat tona publike, p\u00ebr arsye se t\u00eb gjitha ato p\u00ebrcillen me shum\u00eb kujdes nga ana e investitor\u00ebve t\u00eb huaj sepse n\u00eb fund t\u00eb fundit ato jan\u00eb para private dhe investitori k\u00ebrkon nj\u00eb ambient t\u00eb sigurt\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Rafuna.<\/p>\n
\u201cNe duhet t\u00eb punojm\u00eb brenda k\u00ebtu p\u00ebr politika fiskale m\u00eb t\u00eb favorshme n\u00eb eliminimin e barrierave administrative dhe joadministrative q\u00eb t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb ambient m\u00eb i favorsh\u00ebm\u201d, ka shtuar ai.<\/p>\n
Sipas tij, vendet e rajonit n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast jan\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb duke punuar dhe duke b\u00ebr\u00eb ndryshime.<\/p>\n
\u201cJan\u00eb shum\u00eb para Kosov\u00ebs. Jan\u00eb shum\u00eb agresiv\u00eb n\u00eb thithjen e investitor\u00ebve t\u00eb huaj, bile kemi informacione q\u00eb edhe n\u00eb Kosov\u00eb, ndaj bizneseve tona b\u00ebjn\u00eb presion q\u00eb t\u00eb shkojn\u00eb dhe t\u00eb investojn\u00eb n\u00eb vendet e tyre\u201d, ka shtuar ai.<\/p>\n
\u201cKur i sheh shifrat, e sheh q\u00eb Kosova \u00ebsht\u00eb e parafundit me investime n\u00eb Ballkan krahasuar me Shqip\u00ebrin\u00eb, Maqedonin\u00eb dhe Serbin\u00eb\u201d, ka potencuar Rafuna n\u00eb medie.<\/p>\n
Duhet theksuar se po t\u00eb shikohen shifrat e proklamuara t\u00eb investimeve t\u00eb huaja nga autoritete dhe zyrtar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs, t\u00eb realizuara gjat\u00eb vitit t\u00eb kaluar (2022) n\u00eb Republik\u00ebn ton\u00eb, duken numra imponues krahasuar me nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb. Prandaj, sikur fitohet p\u00ebrshtypja se po ndodh\u00eb mrekullia n\u00eb t\u00ebrheqjen e kapitalit t\u00eb jasht\u00ebm, k\u00ebtu, n\u00eb Kosov\u00ebn e varf\u00ebr. Sepse, nuk \u00ebsht\u00eb edhe aq e vog\u00ebl, as minimaliste e dh\u00ebna se \u201cInvestimet e Huaja Direkte vitin e kaluar kan\u00eb arritur n\u00eb 778.2 milion\u00eb euro\u201d, e dal\u00eb nga Raporti i fundit i BQK-s\u00eb, por e proklamuar n\u00eb disa raste edhe nga zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb aktual. Kjo shif\u00ebr, sipas BQK-s\u00eb, i bie t\u00eb jet\u00eb diku rreth 85 p\u00ebr qind, m\u00eb shum\u00eb se n\u00eb vitin 2021. Mir\u00ebpo, kur t\u00eb kihet parasysh e v\u00ebrteta se t\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebr investimet e huaja direkte (IHD-t\u00eb), kryesisht rezultojn\u00eb si rrjedhoj\u00eb e investimeve t\u00eb diaspor\u00ebs son\u00eb n\u00eb patundshm\u00ebri, respektivisht n\u00eb blerjen e banesave nga m\u00ebrgata kosovare dhe aty-k\u00ebtu ndonj\u00eb toke.<\/p>\n
Pra, edhe m\u00eb 2022, sikund\u00ebr edhe n\u00eb shum\u00eb vite t\u00eb tjera t\u00eb pasluft\u00ebs, sektori i patundshm\u00ebris\u00eb ka vazhduar t\u00eb mbetet m\u00eb atraktivi dhe m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsishmi p\u00ebr investime t\u00eb huaja dhe p\u00ebrb\u00ebn 67.3 deri n\u00eb 70 p\u00ebr qind t\u00eb gjithsej IHD-ve.<\/p>\n
Sektor\u00ebt e tjer\u00eb me kontribut n\u00eb rritjen vjetore t\u00eb IHD-ve, por q\u00eb jan\u00eb ndjesh\u00ebm n\u00ebn hijen e patundshm\u00ebrive, sipas raportit t\u00eb BQK-s\u00eb, ishin sektori i aktiviteteve financiare dhe t\u00eb sigurimit, si dhe sektori i nd\u00ebrtimtaris\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, dihet se investimet n\u00eb patundshm\u00ebri (n\u00eb blerj\u00ebn e banesave dhe t\u00eb lokaleve), qoft\u00eb edhe me paran\u00eb e ardhur nga jasht\u00eb, nuk e kan\u00eb efektin as t\u00eb p\u00ebraf\u00ebrt t\u00eb zhvillimit ekonomik, t\u00eb gjenerimit t\u00eb kapitalit, t\u00eb krijimit t\u00eb vendeve t\u00eb pun\u00ebs dhe t\u00eb rritjes reale t\u00eb zhvillimit ekonomik. Prandaj, po t\u00eb analizohen m\u00eb detajisht investimet e huaja direkte n\u00eb Kosov\u00eb, nuk dalin t\u00eb jen\u00eb edhe aq rezultative dhe t\u00eb efektshme, megjith\u00eb shifrat goxha t\u00eb larta t\u00eb apostrofuara. Shi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, dalin t\u00eb jen\u00eb diskutabile k\u00ebto shifra p\u00ebr investime t\u00eb huaja. Kosova edhe m\u00eb tutje po ngec ekonomikisht, po stagnon edhe n\u00eb realizimin e investimeve kapitale, edhe n\u00eb t\u00ebrheqjen e paras\u00eb nga investitor\u00eb t\u00eb jasht\u00ebm. Prandaj, shp\u00ebrfaqen publikisht edhe shqet\u00ebsimet e DASH-it, asociacioneve ekonomike brenda p\u00ebr brenda Kosov\u00ebs dhe t\u00eb zyrtar\u00ebve e njoh\u00ebsve t\u00eb rrethanave t\u00eb zhvillimeve n\u00eb fush\u00ebn e investimeve.\u00a0\/Buletini Ekonomik\/<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201cKosova ka potencial p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr investime t\u00eb huaja direkte (IHD), por ky potencial \u00ebsht\u00eb i kufizuar nga d\u00ebshtimi i saj p\u00ebr t\u00eb adresuar disa \u00e7\u00ebshtje serioze strukturore, duke p\u00ebrfshir\u00eb integrimin e kufizuar ekonomik rajonal dhe global, nd\u00ebrhyrjen politike n\u00eb ekonomi, korrupsionin, furnizim jo t\u00eb besuesh\u00ebm me energji, nj\u00eb sektor i madh informal, v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21134,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[199,23,15],"tags":[2201],"yoast_head":"\n