Dje dhe sot, kur kan\u00eb mbetur fare pak dit\u00eb deri te kremtja e madhe e Krishtlindjeve dhe te festa e Vitit t\u00eb Ri, shum\u00eb tregtar\u00eb t\u00eb vendit po e tregojn\u00eb haptazi \u201cdellin abuziv\u201d me \u00e7mimet, duke ngarendur s\u00ebrish p\u00ebr t\u00eb ngritur \u00e7mimet edhe ashtu nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb lartat n\u00eb rajon dhe p\u00ebrtej. Dje dhe sot, n\u00eb vendin ton\u00eb po v\u00ebrshojn\u00eb \u00e7mime t\u00eb reja t\u00eb ngritura, sidomos t\u00eb produkteve elementare ushqimore, atyre q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb shport\u00ebn dhe q\u00eb nj\u00eb familjeje i duhen p\u00ebrdit\u00eb, por n\u00eb ve\u00e7anti t\u00eb atyre produkteve q\u00eb konsumohen shum\u00eb gjat\u00eb festave, si\u00e7 jan\u00eb vez\u00ebt dhe disa produkte t\u00eb tjera q\u00eb kan\u00eb \u201cprekur qiellin\u201d.<\/p>\n
Mehmet Gjata<\/p>\n
Ecurit\u00eb e \u00e7mimeve n\u00eb Kosov\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht hovi i ngritjes s\u00eb eg\u00ebr t\u00eb tyre, \u00ebsht\u00eb goxha unik jo vet\u00ebm n\u00eb rajon, por edhe p\u00ebrtej. N\u00eb Kosov\u00eb, \u00e7mimet jan\u00eb ngritur edhe m\u00eb her\u00ebt n\u00eb k\u00ebto dy vitet e fundit vrullsh\u00ebm, eg\u00ebrsisht dhe n\u00eb p\u00ebrqindje shum\u00eb t\u00eb larta me pretekst dhe pa t\u00eb, n\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn pa asnj\u00eb logjik\u00eb t\u00eb tregut, p\u00ebr t\u00eb arritur nivelin nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb lartin n\u00eb shtetet e rajonit dhe m\u00eb larg. N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, q\u00eb nga shp\u00ebrfaqja e pandemis\u00eb e k\u00ebtej, tregtar\u00ebt kosovar\u00eb, sidomos ata t\u00eb produkteve elementare ushqimore, kan\u00eb shfryt\u00ebzuar \u00e7do rast p\u00ebr t\u00eb \u00e7uar n\u00eb stratosfer\u00eb nivelin e \u00e7mimeve t\u00eb produkteve bazike. Por, tendencat e ngritjes s\u00eb eg\u00ebr dhe jasht\u00eb logjik\u00ebs s\u00eb tregut, jan\u00eb v\u00ebrejtur edhe me rastin e ndonj\u00eb paralajm\u00ebrimi zyrtar p\u00ebr nd\u00ebrmarrjen e ndonj\u00eb mase konkrete p\u00ebr t\u00eb parandaluar anarkin\u00eb e \u00e7mimeve si dhe me rastin e festave m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Republik\u00ebs.<\/p>\n
K\u00ebsisoj, ngritjet e m\u00ebdha dhe t\u00eb egra t\u00eb \u00e7mimeve ndodh\u00ebn pik\u00ebrisht vet\u00ebm disa dit\u00eb pas miratimit t\u00eb Rezolut\u00ebs nga Qeveria p\u00ebr frenimin e rritjes s\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb produkteve baz\u00eb dhe disa dit\u00eb pas paralajm\u00ebrimeve zyrtare p\u00ebr monitorim rigoroz ndaj tregtar\u00ebve abuzues. K\u00ebshtu, posa u b\u00eb publike paralajm\u00ebrimi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb mas\u00eb t\u00eb autoriteteve, m\u00eb 11, 12 e 13 gusht, n\u00eb shtandet e minimarketeve, marketeve t\u00eb m\u00ebdha dhe supermarketeve u rreshtuan \u00e7mime t\u00eb ngritura n\u00eb stratosfer\u00eb t\u00eb shum\u00eb produkteve bazike ushqimore. Po nj\u00ebsoj pothuajse ndodhi edhe me rastin e miratimit t\u00eb Ligjit p\u00ebr Masat e P\u00ebrkohshme t\u00eb Produkteve Themelore n\u00eb raste t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb destabilizimit n\u00eb treg.<\/p>\n
N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb ndalet paksa hovi i ngritjes s\u00eb eg\u00ebr dhe i vrazhd\u00eb i \u00e7mimeve me k\u00ebt\u00eb rast, ato vet\u00ebm sa u ngrit\u00ebn m\u00eb shum\u00eb dhe m\u00eb me agresivitet nga tregtar\u00ebt abuzues t\u00eb produkteve bazike ushqimore. Dhe, n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, tani kur \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb muaj q\u00ebkur \u00ebsht\u00eb miratuar Ligji p\u00ebr Masat e P\u00ebrkohshme t\u00eb Produkteve Themelore n\u00eb raste t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb destabilizimit n\u00eb treg (8 n\u00ebntor 2022), efektet e tij jan\u00eb t\u00eb pav\u00ebrejtshme, p\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb zero efekte. Po t\u00eb analizohen mir\u00eb e mir\u00eb rezultatet e k\u00ebtij ligji, del t\u00eb jen\u00eb t\u00eb kund\u00ebrta me parashikimet dhe q\u00ebllimin e tij. Sepse, \u00e7mimet, sidomos t\u00eb disa produkteve themelore ushqimore dhe sidomos t\u00eb disa produkteve q\u00eb jan\u00eb vendore, q\u00eb prodhohen n\u00eb Kosov\u00eb, jo vet\u00ebm q\u00eb nuk jan\u00eb ndalur s\u00eb ngrituri, por jan\u00eb rritur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrshpejtuar, brenda dit\u00ebs dhe dit\u00ebve q\u00ebkur \u00ebsht\u00eb miratuar ligji i shum\u00ebpritur dhe i shum\u00ebp\u00ebrfolur \u2013i kontestuar sidomos nga opozita, por edhe i p\u00ebrkrahur nga mazhoranca.<\/p>\n
Tregtar\u00ebt e \u2018pangopsh\u00ebm\u201d nj\u00ebsoj kan\u00eb vepruar me fitimet edhe me rastin e shum\u00eb festave shtet\u00ebrore, e sidomos t\u00eb festave t\u00eb Bajramit, t\u00eb Krishtlindjeve, t\u00eb Pashk\u00ebve dhe ato t\u00eb fundvitit. Kot u deklaruan zyrtar\u00ebt e Ministris\u00eb s\u00eb Tregtis\u00eb se \u201cq\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb t\u00eb ndalohet abuzimi me ngritje t\u00eb \u00e7mimeve me q\u00ebllim t\u00eb shtimit t\u00eb p\u00ebrfitimit\u201d.<\/p>\n
N\u00eb baz\u00eb t\u00eb draftit final t\u00eb k\u00ebtij Ligji, t\u00eb prezantuar nga Ministria e Tregtis\u00eb dhe Industris\u00eb dhe t\u00eb kontestuar goxha shum\u00eb nga ekonomist\u00ebt, dhe sidomos nga opozitar\u00ebt, produktet themelore n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb k\u00ebtij ligji parashihet t\u00eb jen\u00eb: drith\u00ebrat, miell gruri, buka, orizi, pastat, vaji ushqimor i lulediellit, qum\u00ebshti, kripa e kuzhin\u00ebs, vez\u00eb pule, mishi i pul\u00ebs, sheqeri kristalor, produktet e higjien\u00ebs personale etj.<\/p>\n
Nd\u00ebrsa, po t\u2019i hedh\u00ebsh vet\u00ebm nj\u00eb sy p\u00ebrciptazi tregut t\u00eb Kosov\u00ebs, shihet se sa jo rezultativ dhe i paefektsh\u00ebm ishte ky Ligj, i cili thuaja n\u00eb asnj\u00eb rast nuk arriti q\u00ebllimin kryesor (eliminimin e efekteve t\u00eb rritjes s\u00eb paarsyeshme t\u00eb \u00e7mimeve) dhe nuk ndaloi \u201cabuzimin me ngritje t\u00eb \u00e7mimeve me q\u00ebllim t\u00eb shtimit t\u00eb p\u00ebrfitimit, as nga tregtar\u00ebt e pap\u00ebregjegjsh\u00ebm, as nga operator\u00ebt ekonomik q\u00eb tregtojn\u00eb produkte themelore n\u00eb vend. Sepse, \u00e7mimet, sidomos t\u00eb disa produkteve themelore ushqimore dhe sidomos t\u00eb disa produkteve q\u00eb jan\u00eb vendore, q\u00eb prodhohen n\u00eb Kosov\u00eb, jo vet\u00ebm q\u00eb nuk jan\u00eb ndalur s\u00eb ngrituri, por jan\u00eb rritur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrshpejtuar, brenda dit\u00ebs dhe dit\u00ebve q\u00ebkur \u00ebsht\u00eb miratuar ligji i shum\u00ebpritur. Dhe, prap, dje dhe sot, kur kan\u00eb mbetur fare pak dit\u00eb deri t\u00eb kremtja e madhe e Krishtlindjeve dhe te festa e Vitit t\u00eb Ri, shum\u00eb tregtar\u00eb t\u00eb vendit po e tregojn\u00eb haptazi \u201cdellin abuziv\u201d me \u00e7mimet, duke ngarendur s\u00ebrish p\u00ebr t\u00eb ngritur \u00e7mimet edhe ashtu nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb lartat n\u00eb rajon dhe p\u00ebrtej.<\/p>\n
Dje dhe sot, n\u00eb vend po v\u00ebrshojn\u00eb \u00e7mime t\u00eb reja t\u00eb ngritura, sidomos t\u00eb produkteve elementare ushqimore, atyre q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb shport\u00ebn dhe q\u00eb nj\u00eb familjeje i duhen p\u00ebrdit\u00eb, por n\u00eb ve\u00e7anti t\u00eb atyre produkteve q\u00eb konsumohen shum\u00eb gjat\u00eb festave. Rritje ekstreme t\u00eb \u00e7mimit \u00ebsht\u00eb v\u00ebrejtur tek vez\u00ebt, \u00e7mimet e t\u00eb cilave dje dhe sot kan\u00eb \u201cprekur qiellin\u201d. N\u00eb shum\u00eb markete, supermarkete dhe n\u00eb qendrat e m\u00ebdha tregtare n\u00eb kryeqytet, nj\u00eb komplet vezq\u00ebsh (30 cop\u00eb) sot tregtohej n\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve mbi 4,50 cent, por pati tregtar\u00eb q\u00eb k\u00ebt\u00eb produkt e shitnin edhe 5,50 cent\u00eb. Sipas \u00e7mimeve ditore p\u00ebr artikujt bazik\u00eb t\u00eb Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs (ASK), vet\u00ebm dy dit\u00eb m\u00eb her\u00ebt, nj\u00eb komplet me vez\u00eb \u00ebsht\u00eb shitur p\u00ebr 4 euro e 29 cent\u00eb. Me \u00e7mim t\u00eb ngritur, k\u00ebto dit\u00eb ka operuar edhe prodhuesi q\u00eb tashm\u00eb ka b\u00ebr\u00eb goxha em\u00ebr p\u00ebr prodhimin dhe tregtimin e produkteve t\u00eb shpez\u00ebve dhe i cili ka qen\u00eb i shquar p\u00ebr seriozitetin e afarizmit n\u00eb rrjetet e tija tregtare. N\u00eb dyqanet e k\u00ebtij prodhuesi, deri para 3-4 dit\u00ebsh, 30 cop\u00eb vez\u00eb kan\u00eb kushtuar 3,90 euro, nd\u00ebrsa tani kushtojn\u00eb 4,20 cent\u00eb.<\/p>\n
Rritje e \u00e7mimit k\u00ebt\u00eb jav\u00eb \u00ebsht\u00eb v\u00ebrejtur edhe tek disa artikuj t\u00eb tjer\u00eb, sipas p\u00ebrdit\u00ebsimit m\u00eb t\u00eb fundit t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb produkteve bazike nga ASK-ja. K\u00ebtyre dit\u00ebve \u00ebsht\u00eb ngritur edhe \u00e7mimi i shum\u00eb produkteve n\u00eb Tregun e Gjelb\u00ebr, ku pos moll\u00ebve q\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb tregtohen me \u00e7mimin 50, 60 dhe 70 cent\u00eb, dhe mandarinave q\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb mbajn\u00eb \u00e7mimin e standardizuar 65, 70 deri n\u00eb 80 cent\u00eb, t\u00eb tjera pem\u00eb e perime, kan\u00eb z\u00ebn\u00eb t\u00eb shtrenjtohen vrullsh\u00ebm. Sot n\u00eb k\u00ebt\u00eb treg nj\u00eb kilogram limon, q\u00eb deri para dy-tre dit\u00ebsh tregtohej me nj\u00eb euro, nuk mund t\u00eb gjendej n\u00ebn 1,5 euro. \u00cbsht\u00eb ngritur goxha shum\u00eb edhe \u00e7mimi i disa agrumeve t\u00eb tjera. Sidoqoft\u00eb, l\u00ebvizja m\u00eb e madhe e \u00e7mimit k\u00ebto dit\u00eb v\u00ebrehet tek vez\u00ebt, t\u00eb cilat n\u00eb prag t\u00eb festave, dihet q\u00eb konsumohen shum\u00eb.<\/p>\n
T\u00eb gjitha k\u00ebto ngritje t\u00eb egra t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb produkteve elementare ushqimore, po e ndiejn\u00eb n\u00eb supet e tyre qytetar\u00ebt e Kosov\u00ebs. Edhe m\u00eb shum\u00eb, ata, t\u00eb varf\u00ebrit q\u00eb jan\u00eb numerikisht shumic\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend. Ata q\u00eb me t\u00eb ardhurat e tyre tashm\u00eb mezi po ia dalin ta p\u00ebrmbyllin muajin. Kosovar\u00ebt, shumica e tyre, nuk kan\u00eb m\u00eb fuqi bler\u00ebse edhe p\u00ebr shkakun se n\u00eb muajt e fundit t\u00eb 2022-t\u00ebs familjet kosovare pothuajse \u00e7do produkt elementar po e blejn\u00eb m\u00eb shtrenjt\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb n\u00ebntor, shkalla e inflacionit n\u00eb Kosov\u00eb kishte arritur n\u00eb 11.6 p\u00ebr qind, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se \u00e7mimet e produkteve q\u00eb konsumoi nj\u00eb familje n\u00eb muajin n\u00ebntor 2022, mesatarisht kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb t\u00eb shtrenjta p\u00ebr afro 12 p\u00ebr qind sesa n\u00eb muajin n\u00ebntor 2021. Dhe kjo shif\u00ebr \u00ebsht\u00eb treguesi m\u00eb real dhe m\u00eb bind\u00ebs p\u00ebr ritmet e vrullshme t\u00eb ngritjes s\u00eb \u00e7mimeve, sidomos t\u00eb atyre bazike ushqimore dhe q\u00eb kan\u00eb ndikim t\u00eb drejt\u00ebp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb varf\u00ebrin\u00eb e shtuar t\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb k\u00ebtij vendi. Por, shifrat e ngritjes enorme t\u00eb \u00e7mimeve, ku te disa produkte nuk \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb shihet marzha e fitimit mbi 50 e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr qind, po tregojn\u00eb edhe pafuqin\u00eb e shtetit dhe pushtetit n\u00eb Kosov\u00eb karshi tregtar\u00ebve abuziv dhe manipulues, tashm\u00eb shum\u00eb sish, goxha t\u00eb njohur, p\u00ebr nga prirjet e tyre manipulative.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebto zhvillime dhe ecuri \u00e7mimesh, nuk b\u00ebhet fjal\u00eb m\u00eb p\u00ebr ligjshm\u00ebri. Dhe, sa m\u00eb shum\u00eb t\u00eb zgjas\u00eb kjo gjendje dhe ky kaos \u00e7mimesh, aq m\u00eb shum\u00eb do t\u00eb cenohen mir\u00ebqenia e shumic\u00ebs s\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs dhe do t\u00eb \u00e7\u2019rregullohet paqja, edhe ashtu e brisht\u00eb sociale e k\u00ebtij vendi. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, zyrtar\u00ebt po d\u00ebshmohen fare t\u00eb pafuqish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb mbik\u00ebqyrur shp\u00ebrthimin kaq t\u00eb eg\u00ebr t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb produkteve elementare. Dhe, mbase do t\u00eb ishte e udh\u00ebs q\u00eb t\u00eb sqaroj\u00eb ndokush nga zyrat e autoriteteve pse gjith\u00eb kjo apati, por edhe pazot\u00ebsi e zyrtar\u00ebve p\u00ebr t\u00eb kontrolluar veprimet abuzive t\u00eb tregtar\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt kaq bot\u00ebrisht po sfidojn\u00eb shtetin dhe zbatimin e masave t\u00eb p\u00ebrkohshme mbrojt\u00ebse n\u00eb raste t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb destabilizimit n\u00eb treg, t\u00eb parapara edhe me Ligjin e miratuar para m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb muaji. \/Buletini Ekonomik\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dje dhe sot, kur kan\u00eb mbetur fare pak dit\u00eb deri te kremtja e madhe e Krishtlindjeve dhe te festa e Vitit t\u00eb Ri, shum\u00eb tregtar\u00eb t\u00eb vendit po e tregojn\u00eb haptazi \u201cdellin abuziv\u201d me \u00e7mimet, duke ngarendur s\u00ebrish p\u00ebr t\u00eb ngritur \u00e7mimet edhe ashtu nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb lartat n\u00eb rajon dhe p\u00ebrtej. Dje dhe sot, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10788,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1235,1236],"yoast_head":"\n