Evropa duhet të përgatitet për një rritje të re të çmimeve të energjisë, pasi tankerët e fundit të naftës dhe LNG-së që u larguan nga Ngushtica e Hormuzit para konfliktit në Lindjen e Mesme tani kanë arritur në destinacionet e tyre, paralajmëruan analistët.
Vendet e BE-së janë mbështetur në rezervat emergjente të naftës të publikuara nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë më 11 mars, pasi humbën furnizimin ndaj blerësve aziatikë të gatshëm të paguajnë më shumë për ngarkesat e fundit që largohen nga Ngushtica e Hormuzit.
Ngushtica është një rrugë ujore kritike që përbënte afërsisht një të pestën e tranzitit botëror të naftës dhe LNG-së para konfliktit në Lindjen e Mesme.
Paralajmërimi nga analistët vjen ndërsa Komisioni Evropian do të paraqesë javën e ardhshme një sërë masash për të mbështetur qytetarët dhe industritë në përballimin e çmimeve në rritje të energjisë.
Në të njëjtën kohë, shefi i IEA-s, Fatih Birol, ka paralajmëruar se “kriza më e madhe e sigurisë energjetike në histori” ishte pasojë e mbylljes së rrugës ujore jetësore, pas sulmeve ushtarake amerikane dhe izraelite kundër Iranit më 28 shkurt.
“Rritjet e çmimeve të gazit dhe energjisë elektrike në Evropë kanë qenë modeste deri më tani, por nuk duhet të presim që kjo të vazhdojë nëse ngushtica mbetet e mbyllur”, shkruan Elisabetta Cornago dhe John Springford për Qendrën për Reformën Evropiane.
Nafta e papërpunuar Brent, standardi global për çmimet e naftës, u rrit në 102.02 dollarë për fuçi përpara se të binte përsëri në 98 dollarë gjatë tregtimit të pasdites në SHBA të hënën.
Gazi natyror, nën standardin kryesor evropian të gazit, po tregtohet me rreth 45 euro/MWh, nga 74 euro/MWh, më i larti që nga fillimi i konfliktit.
Jorge León, kreu i analizës gjeopolitike në konsulencën norvegjeze Rystad Energy, shpjegoi se sfida më e madhe e Evropës ishte mbështetja e saj e madhe në çmimet ndërkombëtare të naftës dhe gazit natyror: “Edhe duke marrë sasi të vogla nga Gjiri, konkurrueshmëria e industrisë së saj është në rrezik”.
LNG-ja ‘mbetet e shëndetshme’
Pavarësisht rritjes së çmimeve dhe nevojave më të larta për rimbushje, analistët thonë se furnizimi me gaz natyror në Evropë “mbetet i shëndetshëm” dhe dërgimi i LNG-së është aktualisht në nivelet e vitit 2025.
“Nga një perspektivë e LNG-së, edhe pse tregu global i LNG-së është ngushtuar ndjeshëm, ne nuk besojmë se Evropa është në rrezik të mungesës së furnizimit”, tha për Euronews, Ronald Pinto, analist i LNG-së në firmën globale të inteligjencës tregtare Kpler.
“Ne besojmë se Evropa do të jetë në gjendje të importojë mjaftueshëm LNG për të filluar dimrin e ardhshëm me gaz të mjaftueshëm në magazinim; sigurisht, me një çmim shumë më të lartë se sa ishte parashikuar më parë”, shtoi Pinto.
Që nga fillimi i luftës së Iranit, 277 anije LNG kanë mbërritur në Evropë, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar dhe Turqinë, sipas të dhënave nga Kpler.
Vetëm në Bashkimin Evropian, shifra arriti në 228 anije, një rritje e ndjeshme krahasuar me 150 anijet që kalonin Ngushticën çdo ditë para luftës.
Cisterna e fundit e LNG-së nga Katari mbërriti në Evropë (MB) më 10 prill.
Nafta e bllokuar dhe nafta amerikane
Ndërkohë, të paktën 150 cisterna të ngarkuara me naftë kanë mbetur të bllokuara në Bregun e Gjirit që nga mbyllja e Ngushticës së Hormuzit.
Në skenarin më optimist, përpara se kjo naftë të arrijë në vende dhe rafineri, analistët vlerësojnë se anijet duhet të dalin nga zona e Gjirit, të lundrojnë për rreth 30 ditë, të shkarkojnë, të kthehen dhe të ringarkojnë – duke krijuar një vonesë minimale prej 90 ditësh përpara se të rifillojnë rrjedhat normale.
Që nga bllokimi i Ngushticës së Hormuzit, 21 cisterna kanë mbërritur në Evropë, tha Kpler.
Analistët gjithashtu presin “shumë ngarkesë nafte për Evropën” nga 68 cisternat bosh që mbërrijnë në SHBA për ta transportuar atë nëpër botë, siç u njoftua nga presidenti i SHBA-së, Donald Trump më 11 prill.
“Mendoj se realisht ato duhet të mbërrijnë deri më 10 maj afërsisht”, tha për Euronews, Homayoun Falakshashi, analist i energjisë në Kpler.
‘Tranzit më i përcaktuar’ në Ngushticën e Hormuzit
Analistët po shohin një trend që po merr formë që mund të sjellë më shumë parashikueshmëri në tregjet globale të energjisë.
Informacionet më të fundit nga Kpler tregojnë se “po shfaqet një kuadër më i përcaktuar tranziti” në Ngushticën e Hormuzit, mes pasigurisë në rritje pas kërcënimit të SHBA-së për të bllokuar pikën kritike të mbytjes së energjisë.
Ishulli iranian Larak, i vendosur pranë brigjeve të Bandar Abbas, shërben si qendër administrative dhe zbatuese, me anijet që duhet të paraqesin detaje të plota, përfshirë dokumentacionin, përpara se të lejohen të kalojnë Ngushticën, tha Kpler, duke konfirmuar se ngarkesat e lëngshme i nënshtrohen një tarife prej 1 dollari për fuçi, e pagueshme në dalje nga Gjiri, thuhet se në kriptomonedhë.